fa ارزیابی چندمعیاره خطر سیل با رویکرد فازی و مدل بهترین - بدترین (BWM) در حوضه آبریز دارابکلا، استان مازندران مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;">سیلاب یکی از مخرب‌ترین بلایای طبیعی است که هر ساله باعث خسارت‌های جانی و مالی فراوان در نقاط مختلف جهان و ایران می‌شود. پهنه‌بندی خطر سیل گامی کلیدی در شناسایی مناطق آسیب‌پذیر هستند. تهیه نقشه‌های خطر با چالش‌هایی از جمله عدم قطعیت داده‌ها، تغییرات مکانی و زمانی پارامترها و پیچیدگی روابط بین عوامل طبیعی و انسانی همراه است. در تحقیق حاضر حوضه دارابکلا در استان مازندران به دلیل وقوع سیلاب‌های متعدد موردمطالعه قرار گرفته است. عوامل مؤثر در سیلاب شامل ارتفاع، شیب، ژئومورفولوژی، بارش، فاصله از رود، سنگ‌شناسی، کاربری و پوشش سطح زمین از منابع مختلف تهیه و تولید شدند. میزان تأثیرگذاری هر عامل با مدل بهترین - بدترین (</span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">BWM</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;">) وزن‌دهی شدند. هر یک از عوامل با توابع عضویت فازی‌سازی شدند و نقشه نهایی خطر سیل با توابع همپوشانی فازی شامل جمع و ضرب فازی و گاما تولید شدند. نقشه‌های حاصله با داده‌های زمینی مورد اعتبارسنجی قرار گرفتند. نتایج نشان داد روش‌های گاما کارایی بالاتری نسبت به روش‌های جمع و ضرب فازی داشته‌اند. و روش گامای 7/0 دقت بالاتری را نسبت به سایر روش‌ها داشته است. روش‌های جمع فازی و گاما خطای نوع اول بالا بوده و خطای نوع دوم ناچیزی داشته‌اند. اما روش ضرب فازی خطای نوع دوم بالا بوده و خطای نوع اول ناچیز بوده است.</span></span> <span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;">از یافته‌های دیگر، نتایج حاصل از اعتبارسنجی است که نشان می‌دهد تکنیک </span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt">ROC-AUC</span><span style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;"> به‌تنهایی برای اعتبارسنجی مدل کافی نبوده و خطاهای نوع اول و دوم را به‌خوبی نشان نمی‌دهد و بهتر است با روش‌های دیگر مانند ضریب متیوز، شاخص کاپا و غیره با هم برای اعتبارسنجی مورداستفاده قرار گیرند </span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; Floods are one of the most destructive natural disasters that cause significant loss of life and property in different parts of the world, and in Iran, every year. Flood hazard zoning is a key step in identifying vulnerable areas. Preparing hazard maps is accompanied by challenges such as data uncertainty, spatial and temporal changes in parameters, and the complexity of relationships between natural and human factors. In the present study, the Darabkola watershed in Mazandaran province was studied due to the occurrence of numerous floods. Factors affecting floods, including elevation, slope, geomorphon, precipitation, distance from the river, lithology, land use, and land cover, were obtained and produced from different sources. The impact of each factor was weighted with the best-worst model (BWM). Each of the factors was fuzzified with membership functions, and the final flood hazard map was produced with fuzzy overlay functions, including fuzzy sum, product, and gamma. The resulting maps were validated with ground data. The results showed that the gamma methods had higher efficiency than the fuzzy sum and product methods. The gamma method had a higher accuracy of 0.7 than other methods. The fuzzy sum and gamma methods had a high type I error and a negligible type II error. However, the fuzzy product method had a high type II error and a negligible type I error. Here, several validation methods were used. The results of these methods show that the ROC-AUC technique alone is not sufficient for model validation and does not show type I and type II errors well, and it is better to perform validation with other methods, such as the Matthews coefficient, the Kappa index, etc. نقشه خطر سیل, روش فازی, مدل بهترین-بدترین (BWM), مازندران Flood hazard map, fuzzy method, Best-Worst model (BWM), Mazandaran 0 0 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-55-2&slc_lang=fa&sid=1 Reza Esmaili رضا اسماعیلی r.esmaili@umz.ac.ir 100319475328460010357 100319475328460010357 Yes University of Mazandaran گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر حانیه دانایی فر hni.dnf1997@gmail.com 100319475328460010358 100319475328460010358 No University of Mazandaran گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر Easa Jokar sarhangi عیسی جوکار سرهنگی e.jokar@umz.ac.ir 100319475328460010359 100319475328460010359 No University of Mazandaran گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر