fa انتقال میکروپلاستیک‌ها در اثر فرسایش آبی ناشی از بارندگی در اراضی مرتعی مناطق نیمه‌خشک مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی مستخرج از پایان‌نامه / رساله / طرح پژوهشی <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,serif"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;">خاک‌های کشاورزی و مرتعی از بزرگ‌ترین مخازن تجمع میکروپلاستیک‌ها به شمار می‌روند، با این حال سازوکارهای انتقال این ذرات تحت فرسایش آبی هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است. این پژوهش با هدف بررسی اثر فرسایش ناشی از بارندگی بر انتقال و نسبت غنی‌شدگی میکروپلاستیک‌ها در اراضی مرتعی شمال حوضه آبخیز نهرمیان در جنوب‌غرب استان مرکزی انجام شد. برای این منظور، دو کرت فرسایشی به ابعاد ۲&times;۲۲ متر با دو تیمار فاقد پوشش و دارای پوشش گیاهی احداث شد. میکروپلاستیک‌های پلی‌اتیلن در دو بازه اندازه‌ای ۱۲۵</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">&ndash;</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;">۶۳ میکرومتر (ریز) و ۵۰۰</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;Arial&quot;,sans-serif">&ndash;</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="font-family:&quot;B Compset&quot;">۲۵۰ میکرومتر (درشت) به‌طور یکنواخت در عمق صفر تا ۱۰ سانتی‌متری خاک مخلوط گردید. نمونه‌برداری از سطح خاک پیش و پس از سه رخداد بارشی مؤثر انجام شد و در مجموع ۲۴ نمونه خاک و نمونه‌های رسوب خروجی کرت‌ها جمع‌آوری شد. پس از خشک‌سازی، جداسازی ذرات درشت، غربال‌گری، شست‌وشو و حذف مواد آلی با پراکسید هیدروژن، نمونه‌ها برای شناسایی زیر میکروسکوپ استریو آماده شدند و تغییرات غلظت و نسبت غنی‌شدگی میکروپلاستیک‌ها تحلیل گردید. نتایج نشان داد اندازه ذره نقش اصلی را در سرنوشت میکروپلاستیک‌ها دارد. میکروپلاستیک‌های ریز بیشترین کاهش را در سطح خاک نشان دادند؛ به‌طوری‌که میانگین حذف آن‌ها در تیمار فاقد پوشش ۱۴ درصد و در تیمار دارای پوشش ۱۳ درصد از ذخیره اولیه بود. در مقابل، میکروپلاستیک‌های درشت در تیمار دارای پوشش ۵ درصد و در تیمار بدون پوشش ۴ درصد کاهش یافتند. همچنین نسبت غنی‌شدگی نشان داد که میکروپلاستیک‌های درشت بیشتر از میکروپلاستیک‌های ریز در رسوبات خروجی تجمع می‌یابند. این امر بیانگر تمایل بیشتر ذرات درشت به جابه‌جایی افقی و حمل توسط رواناب، و گرایش ذرات ریز به نفوذ عمودی و ماندگاری در خاک است. تحلیل رگرسیونی نشان داد با افزایش فرسایش و تولید رسوب، نسبت غنی‌شدگی به‌طور معناداری کاهش می‌یابد. این مطالعه تأکید می‌کند که ذرات درشت میکروپلاستیک با فرسایش‌پذیری بالا می‌توانند تهدیدی فوری برای کیفیت آب‌های سطحی باشند، در حالی که ذرات ریز با تجمع در خاک مرتعی، خطر آلودگی بلندمدت خاک و نفوذ به آب‌های زیرزمینی را به همراه دارند. همچنین پوشش گیاهی از طریق فرسایش انتخابی، الگوی خروج این ذرات را تنظیم می‌کند.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; Agricultural and rangeland soils represent major reservoirs of microplastic accumulation, yet the mechanisms governing their transport under water erosion remain insufficiently understood. This study investigated the effects of rainfall-induced erosion on the transport and enrichment ratio of microplastics in rangelands located in the northern part of the Nahrmian watershed. Two erosion plots (2 &times; 22 m) were established under vegetated and bare-soil treatments. Polyethylene microplastics in two size classes, 125&ndash;63 &mu;m (fine) and 500&ndash;250 &mu;m (coarse), were mixed into the upper 10 cm of soil. Surface soil samples were collected before and after three rainfall events, yielding 24 soil samples along with sediment samples from plot outlets. After sample preparation, including drying, coarse-particle separation, sieving, washing, and removal of organic matter using hydrogen peroxide, changes in microplastic concentration and enrichment ratio were assessed using a stereomicroscope. Results showed that particle size is the primary factor controlling microplastic fate. Fine particles exhibited the greatest decrease in surface soil, with average losses of 14% in the bare-soil treatment and 13% in the vegetated treatment. Coarse particles showed lower reductions: 5% in the vegetated plot and 4% in the bare plot. Enrichment ratios indicated greater accumulation of coarse particles in exported sediments, reflecting their stronger tendency for horizontal transport by runoff, whereas fine particles were more prone to vertical infiltration and retention in soil. Regression analysis further showed a significant decline in enrichment ratio with increasing erosion and sediment yield. These findings highlight the immediate threat posed by highly erodible coarse microplastics to surface-water quality, alongside the long-term risks associated with fine particles accumulating in rangeland soils and potentially infiltrating groundwater. Vegetation cover also modulated particle export through selective erosion. میکروپلاستیک؛ فرسایش خاک؛ رواناب؛ کرت آزمایشی؛ پوشش گیاهی Microplastics, Soil erosion, Runoff, Experimental plot, Vegetation cover 0 0 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-54-4&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Samadi احمد صمدی samadi82a61@gmail.com 100319475328460010245 100319475328460010245 No 1 PhD student, Department of Physical Geography, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, 1983969411 Tehran, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Kazem Nosrati کاظم نصرتی k_nosrati@sbu.ac.ir 100319475328460010246 100319475328460010246 Yes Department of Physical Geography, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, 1983969411 Tehran, Iran گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Reza Dehbandi رضا دهبندی rezadehbandi65@gmail.com 100319475328460010247 100319475328460010247 No Department of Chemical Engineering, University of Science and Technology of Mazandaran, Behshahr, Iran گروه مهندسی شیمی، دانشگاه علم و فناوری مازندران، بهشر، ایران