fa ارزیابی خطر آلودگی خاک در اثر نشت نفت خام در منطقه هلیساد، استان چهارمحال‌و‌بختیاری مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی مستخرج از پایان‌نامه / رساله / طرح پژوهشی <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:">ورود آلاینده‌های آلی و عناصر فلزی مضر در پی نشت ترکیبات نفتی به محیط زیست طی عملیات استخراج، انتقال و پالایش نفت خام در کشورهای نفت‌خیز همواره یکی از نگرانی‌های جدی متخصصین بوده است. پوسیدگی و شکستگی لوله‌های انتقال نفت از مناطق نفت‌خیز به پالایشگاه‌های واقع در بخش‌های مختلف کشور، از جمله روندهای محتمل ورود کنترل‌نشده نفت خام به محیط زیست محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی احتمال آلودگی خاک در برنج‌زارهای بخشی از اراضی منطقه هلیساد، واقع در استان چهارمحال و بختیاری به سرب، کادمیوم و هیدروکربن‌های نفتی در پی نشت نفت خام به خاک از لوله‌های انتقال نفت انجام شد. برای این منظور، غلظت آلاینده‌های ذکرشده در تعداد 32 نمونه خاک برداشت‌شده از لایه سطحی (0 </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt">&ndash;</span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" compset="" style="font-family:"> 20 سانتی‌متری) این اراضی اندازه‌گیری شد. نتایج پژوهش گویای آن بود که میانگین غلظت کل هیدروکربن‌های نفتی در اراضی تحت کشت برنج در منطقه هلیساد برابر با 35/7 درصد وزن خاک بود که بی‌شک نشان از آلوده بودن خاک‌های منطقه به ترکیبات نفتی دارد. هم‌چنین، میانگین غلظت کل سرب در خاک برابر با 83/57 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود و غلظت سرب در تعداد 9 نمونه از مجموع 32 نقطه مورد بررسی از حد آستانه آلایندگی خاک (75 میلی‌گرم بر کیلوگرم) فراتر رفت. به طریق مشابه، میانگین غلظت کل کادمیوم خاک برابر با 68/4 میلی‌گرم بر کیلوگرم بود و در تعداد 16 نمونه از مجموع 32 نقطه مورد بررسی از حد آستانه آلایندگی خاک (5 میلی‌گرم بر کیلوگرم) فراتر رفت. با توجه به این نتایج به نظر می‌رسد اگر برای تعمیر و نوسازی خطوط لوله انتقال نفت در بالادست اراضی کشاورزی چاره‌ای جدی اندیشیده نشود، فاجعه زیست‌محیطی آلودگی کل خاک‌های منطقه با انواع آلاینده‌های آلی و عناصر سنگین در آینده‌ای نزدیک بسیار محتمل باشد. </span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><span lang="EN" style="line-height:115%">The entry of organic pollutants and harmful metal elements into the environment following the leakage of petroleum compounds during the extraction, transportation and refining of crude oil in oil-rich countries has always been a serious concern for experts. The decay and breakage of oil transmission pipes from oil-rich areas to refineries located in different parts of the country are among the possible processes of uncontrolled introduction of crude oil into the environment. The present study aimed to investigate the possibility of soil contamination in rice fields of the lands of the Helisad region, located in Chaharmahal-va-Bakhtiari Province, with lead (Pb), cadmium (Cd) and total petroleum hydrocarbons (TPHs) following the leakage of crude oil into the soil from oil transmission pipes. For this purpose, the concentration of the mentioned pollutants was measured in 32 soil samples taken from the surface layer (0-20 cm) of these lands. The results of the study indicated that the average concentration of TPHs in rice fields in the Helisad region was 7.35% of the soil weight, which undoubtedly caused those soils to be classified as contaminated with petroleum compounds. Furthermore, the average concentration of total Pb in the soil was 57.83 mg/kg, and it exceeded the soil contamination threshold (75.0 mg/kg) in 9 samples out of 32 points studied. Similarly, the average concentration of total CD in the soil was 4.68 mg/kg, and the soil contamination threshold (5 mg/kg) was exceeded in 16 samples out of 32 points studied. According to these results, it appears that if no serious solution is found to repair and renovate oil pipelines upstream of agricultural lands, an environmental disaster of contamination of all soils in the region with various organic pollutants and heavy metals is very likely in the near future.</span></span></span></span></span> آلاینده‌های فلزی, تخریب اراضی, کیفیت خاک, میدان نفتی مارون, هیدروکربن‌های نفتی Land degradation, Metal contaminants, Maroon oil field, Petroleum hydrocarbons, Soil quality 0 0 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-772-3&slc_lang=fa&sid=1 Atefeh Mehraban عاطفه مهربان atefeh.mehraban1366@gmail.com 100319475328460010324 100319475328460010324 No Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود Yaser Safari یاسر صفری yaser.safari@shahroodut.ac.ir 100319475328460010325 100319475328460010325 Yes Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود