fa تعیین فرسایش و رسوب با Cs137توسط آشکارساز ژرمانیوم فوق خالص قابل حمل (مطالعه موردی: زیرحوضه‌های زوجی کچیک استان گلستان) مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <p dir="RTL"></p> <p class="MsoNormal" dir="RTL" style="text-indent: 14.45pt line-height: normal direction: rtl unicode-bidi: embed"><span dir="RTL">امروزه آگاهی از تعیین مقدار فرسایش و رسوب و همچنین فرآیندهای مربوطه توجّه بسیاری از محققان حفاظت آب و خاک را به خود جلب کرده و </span>Cs^{<span dir="RTL">137</span>}<span dir="RTL">را هنوز به عنوان دقیق‌ترین فناوری در تعیین مقدار فرسایش و رسوب پیشنهاد می‌کنند</span><span dir="RTL">. با توجّه به هزینه بالا و زمان زیاد مورد نیاز در طیف‌سنجی </span>Cs^{<span dir="RTL">137</span>}<span dir="RTL">آزمایشگاهی، در این تحقیق به استفاده از آشکارساز ژرمانیوم فوق خالص قابل حمل در زیرحوضه‌های زوجی استان گلستان برای این منظور پرداخته‌شده‌است. تعداد 60 موقعیّت در هر کدام از زیرحوضه‌ها توسط آشکارساز ژرمانیوم فوق خالص قابل حمل طیف‌سنجی شد. با توجّه به این که در استفاده از هر نوع آشکارسازی برای کمّی کردن مقادیر فرسایش و رسوب، وجود منطقه مرجع از ضروریات است، طیف‌سنجی نمونه‌های این منطقه (108 نمونه) در آزمایشگاه انجام شد. حدود 90% از موقعیت‌های طیف‌سنجی در هر زیرحوضه، به صورت فرسایشی بوده‌اند. نتایج نشان داد که مکان‌های فرسایشی در کل محدوده‌های موردمطالعه پراکنده بوده و تمامی رخساره‌های فرسایش را شامل می‌شوند، امّا مکان‌های رسوبی فقط به آبراهه‌ها اختصاص داشتند. با استفاده از مدل تبدیل توازن جرمی </span>II<span dir="RTL">، متوسّط فرسایش سالانه در زیرحوضه‌های شاهد و نمونه به ترتیب 1/10 و 4/11 تن در هکتار تعیین شد. نسبت انتقال</span><span dir="RTL"> رسوب در این زیرحوضه‌ها به ترتیب معادل 98 و 99% به دست آمد.</span><span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">امروزه آگاهی از تعیین مقدار فرسایش و رسوب و همچنین فرآیندهای مربوطه توجّه بسیاری از محققان حفاظت آب و خاک را به خود جلب کرده و </span><span dir="LTR" style="font-size: 13pt font-family: 'Times New Roman', serif">Cs</span>^{<span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">137</span>}<span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">را هنوز به عنوان دقیق‌ترین فناوری در تعیین مقدار فرسایش و رسوب پیشنهاد می‌کنند</span><span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">. با توجّه به هزینه بالا و زمان زیاد مورد نیاز در طیف‌سنجی </span><span dir="LTR" style="font-size: 13pt font-family: 'Times New Roman', serif">Cs</span>^{<span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">137</span>}<span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">آزمایشگاهی، در این تحقیق به استفاده از آشکارساز ژرمانیوم فوق خالص قابل حمل در زیرحوضه‌های زوجی استان گلستان برای این منظور پرداخته‌شده‌است. تعداد 60 موقعیّت در هر کدام از زیرحوضه‌ها توسط آشکارساز ژرمانیوم فوق خالص قابل حمل طیف‌سنجی شد. با توجّه به این که در استفاده از هر نوع آشکارسازی برای کمّی کردن مقادیر فرسایش و رسوب، وجود منطقه مرجع از ضروریات است، طیف‌سنجی نمونه‌های این منطقه (108 نمونه) در آزمایشگاه انجام شد. حدود 90% از موقعیت‌های طیف‌سنجی در هر زیرحوضه، به صورت فرسایشی بوده‌اند. نتایج نشان داد که مکان‌های فرسایشی در کل محدوده‌های موردمطالعه پراکنده بوده و تمامی رخساره‌های فرسایش را شامل می‌شوند، امّا مکان‌های رسوبی فقط به آبراهه‌ها اختصاص داشتند. با استفاده از مدل تبدیل توازن جرمی </span><span dir="LTR" style="font-size: 13pt font-family: 'Times New Roman', serif">II</span><span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'">، متوسّط فرسایش سالانه در زیرحوضه‌های شاهد و نمونه به ترتیب 1/10 و 4/11 تن در هکتار تعیین شد. نسبت انتقال</span><span lang="FA" style="font-size: 13pt font-family: 'B Lotus'"> رسوب در این زیرحوضه‌ها به ترتیب معادل 98 و 99% به دست آمد.<a name="OLE_LINK4"></a><a name="OLE_LINK3"><!--stripped--><!--stripped--></a></span></p> <p></p> <p dir="ltr" style="text-align: justify">¹³⁷Cs technique for determining soil particles redistribution is of tremendous importance considered by most soil and water conservation experts. Due to time and monetary limitations for spectrometry in the lab, a portable High Pure Germanium Detector was used in this study. For this, Kachik paired subcatchments were chosen and 60 positions in each subcatchment were used for spectrometry analyses. A total of 108 soil samples from the reference area were selected and their spectrometries acquired in the lab. With regards to in situ spectrometry, 90% of each of the subcatchment positions belonged to erosion and covered all areas of interest. However sedimentation positions belonged only to stream and river facies. Using Mass Balance II, the annual soil erosion for test and sample subcatchments were 10.1 and 11.4 t/ha, respectively. For these subcatchments, SDR was 98 and 99. It should be noted that the use of a portable High Pure Germanium Detector needs a reference area as the traditional ¹³⁷Cs technique.</p> <p class="MsoNormal" style="text-indent: 18pt line-height: normal"><span style="font-family: 'Times New Roman', serif"><!--stripped--><!--stripped--></span></p> آشکارساز ژرمانیوم فوق خالص قابل حمل, فرسایش و رسوب, زیرحوضه‌های زوجی کچیک, مدل تبدیل. Portable High Pure Germanium Detector, Erosion and Sedimentation,Kachik paired subcatchments, Convertion models. 1 14 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-29-31&slc_lang=fa&sid=1 M. Hossen Alizadeh محسن حسینعلی زاده alizadehm2001@yahoo.com 10031947532846002570 10031947532846002570 Yes دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان H. Ahmadi حسن احمدی E-mail:Ahmadi@ut.ac.ir 10031947532846002571 10031947532846002571 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران S. Feiznia سادات فیض نیا .E-mail:sfeiz@ut.ac.ir 10031947532846002572 10031947532846002572 No دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران F. Rivaz فیروزه ریواز Email:F_Rivaz@sbu.ac.ir 10031947532846002573 10031947532846002573 No دانشکده علوم ریاضی دانشگاه شهید بهشتی M.S. Nasari محمد صادق ناصری Email:ghasembaba@gmail.com 10031947532846002574 10031947532846002574 No دانشگاه