fa مقایسه تاثیر نبکاهای کویر سیرجان در تثبیت ماسه‌های روان با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی تحلیل فضایی عوامل فرساینده، و استخراج الگوهای پراکندگی و انتشار فرسایش پژوهشي Research <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left"> <p dir="RTL"></p> <p style="text-align: justify">شناخت دقیق عوامل محدود کننده برای آشنایی با بحران‌های محیطی هر منطقه لازم و ضروری است. هجوم ماسه‌های روان به مراکز انسانی یکی از مهم‌ترین معضلات کویر سیرجان محسوب می‌گردد، که سالانه خسارت­های زیادی را به مراکز سکونتگاهی، راه‌های ارتباطی و زمین‌های کشاورزی وارد می‌کند. نبکاها در مقیاس محلی نشان دهنده قابلیت تثبیت ماسه­های روان توسط پوشش گیاهی می‌باشند، به عبارتی اکوسیستم با‌ایجاد‌این چشم‌انداز سعی در تعدیل فشار فرسایش بادی و تثبیت ماسه می‌کند. هدف از‌این پژوهش ارزیابی مقایسه‌ای نبکاهای کویر نمک سیرجان و معرفی مناسب­ترین نوع آنها جهت تثبیت ماسه‌های روان، با استفاده از آنالیز پارامترهای مورفومتری نبکا از طریق تحلیل سلسله مراتبی است. بدین منظور ابتدا مهم‌ترین مشخصه‌های مورفومتری، 392 نبکا، نظیر حجم نبکا، ارتفاع نبکا، قطر تاج پوشش گیاه، ارتفاع گیاه، قطر قاعده نبکا و شیب نبکا از گونه‌های درختچه گز، اشنان، گل گزی و خارشتر به روش نمونه‌برداری طولی نمونه‌برداری شد. نتایج نشان می‌دهد که نبکای گز با وزن 615/0 بیشترین اهمیت و نبکای اشنان نیز با وزن 249/0 در رده دوم تثبیت ماسه­های روان قرار می‌گیرند. که در صورت توسعه و اجرای آن بالاترین بهره‌وری را خواهند داشت. نبکای گل‌گزی و خارشتر نیز به ترتیب با وزن‌های 070/0 و 064/0  کمترین کارایی را داشته و توسعه چشم انداز آنها پیشنهاد داده نمی شود.</p> </td> </tr> </tbody> </table> <div style="clear:both"></div> <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left"> <p></p> <p>The exact identification of the limiting factors is necessary for recognition of ‎environmental crisis in every region‎<span dir="RTL">.</span> The invasion of quicksand into human centers is considered one of the important problems of the Sirjan salt playa<span dir="RTL">.</span> Each year the Mobility of quicksand entered damage to settlements, roads and farmland. Nebkas, in local scale, are representing potential of quicksand stabilization by vegetation, in the other word, ecosystem is trying to adjust the pressure of windy erosion and stabilize quicksand by creating this feature<span dir="RTL">.</span> The aim of this study is comparative assessment of Nebkas of Sirjan salt playa and introduction of appropriate type for quicksand stabilization, using analysis of nebka morphometric parameters via Analytical Hierarchy Process model. First morphometric parameters such as volume of nebkha, nebkha elevation, vegetation canopy cover, plant height, nebkha diameter and nebkha slope, 392 nebkhas for species <em>Tamarix mascatensis, </em><em>Reaumaria Turcestanica, Alhagi manifera and Seidlitzia florida</em> was sampled with transect method. The results show that <em>Tamarix Macatensis</em> Nebka, with weight of 0.615, has the highest importance in stabilization of quicksand. Seidlitzia Florida Nebka, with weight of 0.249, has secondary order. If that is developed and implemented, will have the highest productivity<span dir="RTL">.</span> <em>Reaumuria turcestanica</em> and <em>Alhagi mannifera</em> Nebkas, respectively with weights of 0.070 and 0.064, have the lowest efficiency and their development is not suggested in any way.</p> </td> </tr> </tbody> </table> <div style="clear:both"></div> <div style="clear:both"></div> مورفومتری نبکا, گز, اشنان, گل‌گزی, خارشتر Sirjan’s playa, AHP model, Nebka, Quicksand 65 79 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-12&slc_lang=fa&sid=1 طیبه محمودی 10031947532846002698 10031947532846002698 Yes دانشگاه اصفهان جواد خوشحال 10031947532846002699 10031947532846002699 No دانشگاه اصفهان سید حجت موسوی 10031947532846002700 10031947532846002700 No دانشگاه کاشان محسن پورخسروانی pourkhosravani@uk.ac.ir 10031947532846002701 10031947532846002701 No دانشگاه شهید باهنر کرمان