fa تغییرات زمانی و مکانی غلظت رسوب معلق در پایین‌دست محل برداشت شن و ماسه مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left"> <p dir="RTL"></p> <p style="text-align: justify">رشد روزافزون جمعیت سبب نیاز بیش­تر جوامع بشری به استفاده از منابع طبیعی مانند شن و ماسه شده است. برداشت مستقیم شن و ماسه از بستر رودخانه منجر به افزایش غلظت رسوبات معلق در پایین­دست محل برداشت و بروز مشکلات مختلفی از جمله پر شدن مخازن سدها، تغییر خصوصیات هیدرولیکی کانال و خسارات محیط‌ ‌زیستی می­گردد. حال آن­که دامنه تاثیرپذیری زمانی و مکانی این دخالت­ها تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از این رو پژوهش حاضر به­منظور بررسی تغییرات زمانی و مکانی غلظت رسوب معلق پس از برداشت شن و ماسه در رودخانه­ی کجور در حوزه­ی آبخیز آموزشی و پژوهشی دانشگاه تربیت مدرس در استان مازندران انجام شد. برای این منظور، تاثیر برداشت­های معمول شن و ماسه از بستر رودخانه در فاصله­ی زمانی و مکانی به‌ترتیب صفر تا 4 ساعت و صفر تا 200 متر مدنظر قرار گرفت و سپس تغییرات غلظت در بازه­های مختلف اندازه‌گیری شد. نتایج به‌دست آمده نشان داد که غلظت رسوب معلق پس از یک برداشت کوچک محلی، تا فاصله­ی مکانی 100 متر و فاصله­ی زمانی حدوداً 2 ساعت دارای تغییرات محسوسی بوده است. هم­چنین نتایج تحلیل آماری با استفاده از آزمون مدل خطی عمومی اندازه­گیری تکرار شده نیز نشان داد که افزایش غلظت رسوب معلق در بازه­ی 50 متری پس از محل برداشت شن حدود 30 دقیقه (05/0=<span dir="LTR">P</span>) و در بازه­های صفر تا 200 متر پس از محل برداشت نسبت به نمونه قبل از برداشت شن حدود 10 دقیقه (01/0=<span dir="LTR">P</span>) معنی­دار بوده است.</p> </td> </tr> </tbody> </table> <div style="clear:both"></div> <table align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" dir="ltr" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left"> <p></p> <p style="text-align: justify">The growing population led to greater human need to use natural resources such as sand and gravel mines. Direct removal of sands from the bed river leads to increase suspended sediment concentrations in downstream of harvested area and creates other problems viz. filling reservoirs, change in hydraulic characteristics of the channel and environmental damages. However, the range of temporal and spatial effectibility of such human interferes has been rarely considered. The present study, therefore, aimed to investigate the spatial and temporal variation of suspended sediment concentration in the Kojour River in Educational and Research Forest Watershed of Tarbiat Modares University in Mazandaran Province, Iran. Towards this attempt, the effect of a conventional sand and gravel mining on suspended sediment concentrations was studied in a range of 0 to some 4 h and 0 to some 200 m from the beginning and location of mining, respectively. The results showed that the exploitation from a local small sand and gravel mines had remarkable impact on suspended sediment concentration at a distance of approximately 100m and 2 h after mine exploitation. The statistical results by General Linear Model in Repeated Measure factor verified the increasing trend in suspended sediment in range of 50m after about 30 min of mining (P=0.05), while the effect of mining on increasing suspended sediment concentration could be recognized up to 200 m from the location of study up to about 10 min (P=0.01) of time of sand mining.</p> </td> </tr> </tbody> </table> <div style="clear:both"></div> برداشت معادن, تولید رسوب, رودخانه‌ی کجور, مدیریت بهره‌برداری معادن Kojour River, Mines exploitation management, Mining, Sediment Yield 55 63 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-8&slc_lang=fa&sid=1 محمدعلی ذاکری zakeri.3132@gmail.com 10031947532846002696 10031947532846002696 Yes دانشگاه تربیت مدرس سید حمیدرضا صادقی sadeghi@modares.ac.ir 10031947532846002697 10031947532846002697 No دانشگاه تربیت مدرس