fa ارزیابی کمّی و کیفی کارایی سد خشکه‌چین در ترسیب بار معلق سیلاب (مطالعه موردی: حوزه دم‌تنگ داراب) مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <p><span b="" dir="RTL" lang="FA" new="" style="font-family:;" times=""><font color="#000000">یکی از روش‌های ساده برای کنترل فرسایش، مهار سیلاب و کاهش خسارات سیل در آبراهه‌های حوزه آبخیز، احداث سدهای اصلاحی خشکه‌چین است. برای بررسی عملکرد این نوع سدها در ترسیب رسوبات ریزدانه در آبراهه‌ها، دو آبراهه در حوزه‌ی دم تنگ شهرستان داراب که دارای سدهای اصلاحی خشکه‌چین، بررسی شدند. در هر آبراهه سه سد اصلاحی به ترتیب در بالادست آبراهه (شماره 1)، میانه آبراهه (شماره 2) و پایین‌دست آبراهه (شماره 3) انتخاب شدند. از رسوبات ترسیب شده پشت این سدها، همچنین خاک طبیعی کنار آن‌ها و همچنین بستر عادی آبراهه نمونه‌هایی از عمق 0-30 سانتی متر به صورت مخلوط تهیه و با آزمایش‌های هیدرومتری و دانه‌بندی تعیین بافت گردیدند. بر اساس نتایج غالب رسوبات پشت سدها نسبت به خاک مناطق حاشیه‌ی آبراهه‌ها و بستر عادی رودخانه ریز بافت‌تر بدست آمد. مقایسه‌ی منحنی‌های دانه‌بندی پشت سدها نشان داد در بیشتر آبراهه‌ها سدهای شماره 3 (انتهایی) از عملکرد نسبی بهتری برخوردار هستند وسدهای شماره 1 و 2 (ابتدایی و میانی) به ترتیب در رتبه‌های بعدی قرار دارند. این بررسی‌ها نشان می‌دهند وقتی هدف اصلی از احداث این گونه سازه‌ها ترسیب رسوبات ریزدانه باشد بهتر است در پایین‌دست آبراهه احداث شوند.</font></span></p> <p><font color="#000000"><span b="" new="" style="font-family:;" times="">One of the simple methods for erosion control, flood mitigation and flood damage reduction in the streams is building the check-dams. The present study was carried out to evaluate the performance of check-dams, location across the streams in the retention of the fine sediments in Dam-tang watershed in Darab Iran. For this purpose, two of streams with many stabilized check-dams which were more than 15years old were selected. Deposition of sediments behind the dams, the natural soil and litter along the normal channels 0 -30 cm depth sample preparation was mixed with hydrometer tests and gradation in the tissue. For each stream, three check-dams (one at the far beginning (upstream), the second one at the middle and the third one at the far downstream) were selected. In each stream, a number of samples were taken from retained sediment behind the selected check-dams and also original soil was taken from both sides of the same check-dams. In the same way, results showed that the sand retained behind the first check dam, was more than the sand behind the second and first check-dams, respectively. Therefore, if the retention of the fine sediments is the main purpose of the check dam construction, it is recommended that they be built in the far downstream rather than in the upstream of waterways.</span><span new="" style="font-family:;" times=""> </span></font></p> رسوبات ریزدانه, سدهای اصلاحی, مورفولوژی آبراهه, فرسایش Fine sediments, Check-dams, Stream, Erosion 1 14 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-283-1&slc_lang=fa&sid=1 hamed kheyrandish حامد خیراندیش hamed.kh2367@yahoo.com 10031947532846003393 10031947532846003393 Yes Hormozgan University دانشگاه هرمزگان samira pishdad سمیرا پیشداد samira.pishdad@yahoo.com 10031947532846003394 10031947532846003394 No Hormozgan University دانشگاه هرمزگان yahya esmaeilpour یحیی اسماعیل‌پور y.esmaeilpour@hormozgan.ac.ir 10031947532846003395 10031947532846003395 No Hormozgan University دانشگاه هرمزگان