fa تعیین مناسب‌ترین مدل‌ نفوذ به منظور بررسی تغییرپذیری مکانی پارامترهای نفوذ (مطالعه موردی: استان مازندران حوزه آبخیز داراب‌کلا) روشهای نوین و دقیق در تهیّه نقشه فرسایش (سنجش از دور و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی) پژوهشي Research <p>فرآیند ورود آب از سطح زمین به داخل خاک را نفوذ می‌گویند. طی سال‌های گذشته اهمیت فرآیند نفوذ به عنوان یک فرآیند مهم در چرخه هیدرولوژیک باعث شده که به منظور پیش‌بینی میزان نفوذ، مدل‌های عددی زیادی توسعه پیدا نمایند. جدی‌ترین مسئله مربوط به مدل‌سازی نفوذ یک حوزه آبخیز این است که تغییرپذیری مکانی خاک، چگونه تفسیر شود. در این پژوهش ابتدا با استفاده از داده‌های میدانی 27 آزمایش نفوذسنجی استوانه مضاعف، فرآیند نفوذ توسط مدل‌های مختلف نفوذ مدل‌سازی شده و مناسب‌ترین مدل از لحاظ برازش با داده‌های مشاهداتی در حوزه آبخیز داراب‌کلا انتخاب گردید. در ادامه با استفاده از تکنیک‌های زمین آمار، تغییرپذیری مکانی پارامترهای مناسب‌ترین‌ مدل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که از بین مدل‌های مختلف، مدل گرین - امپت با مقدار RMSE کمتر به عنوان بهترین مدل انتخاب شد. بنابراین پارامترهای هدایت هیدرولیکی اشباع (KS) و پتانسیل مکش خاک در جبهه رطوبتی خاک (Sw) برای تمامی نقاط مورد آزمایش محاسبه گردید. ارزیابی تغییرپذیری مکانی این پارامترها نشان داد که پارامتر Ks و Sw دارای میزان وابستگی مکانی به ترتیب 49/0 و 25/0 بودند. این ارقام بیان‌گر وابستگی مکانی متوسط هر دو پارامتر می‌باشد. همچنین بررسی نقشه‌های میان‌یابی این پارامترها نیز نشان داد که در قسمت‌های بالادست حوزه که کاربری جنگل وجود دارد، هدایت هیدرولیکی اشباع دارای مقادیر بیشتر (cm/hr 69/2-57/1) و پتانسیل مکش خاک در جبهه رطوبتی دارای مقادیر کمتری (cm 37/17-12/12) نسبت به سایر نقاط حوزه می‌باشد.</p> <p></p> <p dir="ltr" style="text-align: justify">Infiltration is the process of water penetration from the ground surface into the soil and is an important process in the hydrological cycle by which surface runoff and groundwater recharge can be linked. Over the years, the importance of the infiltration process resulted in the development of several simplified analytical models for predicting infiltration. These infiltration models range from entirely empirical to physically based models. The most serious problem associated with infiltration modelling of a catchment is how to express the spatial soil variability. In the present study, various infiltration models were fitted to the observed infiltration data of 27 double ring infiltrometer tests and the best-fit infiltration model for Darabkola watershed was identified and evaluated. In addition, the spatial variability of the selected infiltration model parameters was analyzed using the geostatistical techniques. Results showed that among of four models, the Green - Ampt model could determine the infiltration rate with smallest values of RMSE. Hence, saturated hydraulic conductivity parameter (KS) and suction head at the wetting front (Sw) were estimated for all the test points. Evaluation of spatial variability of these parameters indicated that parameters KS and Sw had the spatial dependencies of 0.49 and 0.25 respectively, showing medium spatial dependencies of both parameters. Also, investigation of interpolation parameter maps showed that in the upland with forest land use, relative to other areas in the watershed, the saturated hydraulic conductivity (KS) and suction head at the wetting front (Sw) have larger (1.57-2.69 cm/hr) and smaller values (12.12-1737 cm), respectively.</p> نفوذ, مدل گرین-امپت, زمین آمار, حوزه آبخیز داراب‌کلا Infiltration, Green - Ampt Model, Geostatistic, Darabkola River basin 1 16 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-10&slc_lang=fa&sid=1 ابراهیم امیدوار ebrahim_omidvar@yahoo.com 10031947532846002722 10031947532846002722 Yes دانشگاه مازندران عطاالله کاویان ataollah.kavian@yahoo.com 10031947532846002723 10031947532846002723 No دانشگاه مازندران کریم سلیمانی solaimani2001@yahoo.co.uk 10031947532846002724 10031947532846002724 No دانشگاه مازندران