fa بررسی عوامل مؤثر بر فرسایش آبی در رسوبات مارنی سازندهای میشان و آغاجاری در باختر بندرعباس مدیریت و کنترل اثرات فرسایش محیطی پژوهشي Research <p dir="RTL" style="margin: 0cm 0cm 0pt text-align: justify -ms-text-justify: inter-ideograph"><font color="#000000"><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: ">شناخت شاخص&shy;های مؤثر بر فرسایش&shy;پذیری مارن&shy;ها و طبقه&shy;بندی آن&shy;ها، در اصلاح و بهبود کاربری این اراضی و کاهش فرسایش و رسوب&shy;زایی اهمیت فراوان دارد</span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">،</span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: "> از این رو در این تحقیق به </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">بررسی عوامل مؤثر بر فرسایش آبی </span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: ">در اراضی مارنی دو سازند میشان و آغاجاری در باختر بندرعباس پرداخته </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">شده است</span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: ">. برای این منظور، ابتدا </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">با توجّه به</span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: "> نقشه&shy;های سنگ&shy;شناسی، شیب عمومی و کاربری اراضی، نقاط نمونه&shy;برداری تعیین و با استفاده از دستگاه شبیه&shy;ساز باران قابل حمل نوع کامفورست در صحرا، وضعیت تولید روانآب و رسوب واحدهای مارنی مورد بررسی قرار گرفت. </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">18</span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: "> آزمایش باران&shy;ساز در شدّت </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">6/74 میلی&shy;متر در دقیقه بارش بر روی محل&shy;های نمونه&shy;برداری با در نظر گرفتن حداقل 3 تکرار در دو واحد مارنی میشان و آغاجاری در باختر بندرعباس در شیب&shy;های 10 و 20 درجه در دو نوع فرسایش سطحی و خندقی، انجام شد و 18 نمونه&shy;ی روانآب و رسوب برداشت گردید.</span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: "> </span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: ">18 </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">نمونه&shy;ی خاک سطحی در محل پلات باران&shy;ساز نیز جهت آنالیزهای فیزیکی و شیمیایی برداشت شد که همگی مورد آنالیز دانه&shy;بندی نیز قرار گرفتند. خصوصیات شیمیایی شامل پارامترهای هدایت الکتریکی </span><font face="Times New Roman"><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">(</span><span dir="LTR" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: " times="">EC</span><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">)</span></font><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">، درجه&shy;ی اسیدیته </span><font face="Times New Roman"><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">(</span><span dir="LTR" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: " times="">pH</span><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">)</span></font><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">، ماده&shy;ی آلی </span><font face="Times New Roman"><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">(</span><span dir="LTR" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: " times="">OC</span><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">)</span></font><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">، کاتیون&shy;ها و آنیون&shy;های محلول، نسبت جذب سدیم </span><font face="Times New Roman"><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">(</span><span dir="LTR" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: " times="">SAR</span><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">)</span></font><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">، آهک، گچ و ظرفیت تبادل کاتیونی </span><font face="Times New Roman"><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">(</span><span dir="LTR" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: " times="">CEC</span><span lang="FA" new="" style="font-size: 9pt mso-bidi-font-family: " times="">)</span></font><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: "> است.</span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="FA" mso-bidi-language:="" style="font-family: "> </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">حدود آتربرگ 6 نمونه از خاک&shy;های مارنی هم اندازه&shy;گیری شد. پس از انجام آزمایشات مشخص شد </span><span 10pt="" ar-sa="" b="" calibri="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-ascii-font-family:="" mso-bidi-language:="" mso-fareast-font-family:="" mso-hansi-font-family:="" style="font-family: ">در دو سازند میشان و </span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: ">آغاجاری، مقدار گل در فرسایش سطحی نسبت به فرسایش خندقی بسیار بیشتر است. از فرسایش سطحی به خندقی و تونلی شدّت فرسایش و میزان تولید رسوب بالاتر می&shy;رود. در فرسایش سطحی، مارن میشان نسبت به مارن آغاجاری دارای رس</span><span b="" dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size: 10pt mso-bidi-language: AR-SA mso-bidi-font-family: "><font face="Times New Roman"> </font></span><span 10pt="" b="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-bidi-language:="" style="font-family: ">و سیلت بیشتری می&shy;باشد</span><span 10pt="" ar-sa="" b="" calibri="" font-size:="" lang="AR-SA" mso-ascii-font-family:="" mso-bidi-language:="" mso-fareast-font-family:="" mso-hansi-font-family:="" style="font-family: "> </span><span 10pt="" b="" calibri="" font-size:="" lang="FA" mso-ascii-font-family:="" mso-fareast-font-family:="" mso-hansi-font-family:="" style="font-family: ">و لذا مقاومت بیشتری در برابر فرسایش و انتقال رسوب نشان می&shy;دهد. </span><span b="" font-size:="" lang="FA" style="font-family: ">در اراضی این منطقه&shy;، فرسایش&shy;پذیری ذاتی در مارن&shy;های سازند میشان و آغاجاری به ترتیب 2/76 و 5/27 &nbsp;برابر حد مجاز فرسایش در حال وقوع است. در این تحقیق برای اولین بار شاخص نسبت مقدار ماسه به مجموع سیلت و رس به عنوان معیار شاخص فیزیکی برای تفکیک دو شکل فرسایش سطحی و خندقی از یکدیگر ارائه شد. مارن&shy;های با فرسایش خندقی نسبت به انواع با فرسایش سطحی، دارای مقادیر بالای این شاخص هستند. در ضمن بررسی استعداد روانگرایی نمونه&shy;ها مشخص کرد که در نمونه&shy;های با استعداد روانگرایی، شکل فرسایش خندقی توسعه دارد. </span></font></p> <table border="0" cellpadding="0" cellspacing="0"> <tbody> <tr> <td style="width: 592px"> <p><strong>By knowing</strong> <strong>of the effective parameters on erodibility of marl deposits, can be improve landuse and reduce erosion and sediment yield. At present research, Assessing the effective factors on water erosion in the marly area, Mishan and Aghajari formations in the west of Bandar Abbas, is studied. </strong><strong>For this purpose, according to </strong><strong>lithology map</strong><strong>,</strong><strong> general slope and landuse, determine the sampling points and using a portable rainfall simulator type kamphorst in the desert, the runoff and </strong><strong>sediment yield</strong><strong> were studied. 18 </strong><strong>test of rainfall</strong> <strong>with intensity</strong><strong> 6/74 mm per minute on the</strong> <strong>Sampling points</strong><strong>, with at least 3 replications in Mishan and Aghajari marl units </strong><strong>in the west of Bandar Abbas at slopes 10 and 20 </strong><strong>Degree</strong><strong> in both surface and gully erosion was conducted </strong><strong>and 18 samples of runoff and sediment were taken. 18 sediment samples were collected for physical and chemical analysis All of which were analyzed for granulometry. Chemical properties include determining the parameters of electrical conductivity (EC), degree of acidity (pH), organic matter (OC), </strong><strong>cations </strong><strong>and anions solution, sodium absorption ratio (SAR), lime, gypsum and exchange capacity cation (CEC). Atterberg limits of 6 sample was measured. </strong><strong>The results showed that in both Mishan and Aghajari formations, the mud content of the samples in surface erosion is more than gully erosion shape. In surface erosion shape, Mishan marl has silt and clay particles more than Aghajari marl</strong><span dir="RTL">,</span><strong> therefore Mishan marl is more than r&eacute;sistance to erosion and produce less sediment. </strong><strong>Based on rainfall tests&nbsp; in marly</strong> <strong>area</strong><strong>, inherent erosion of marls of Mishan and Aghajari </strong><strong>are</strong> <strong>2/76 and 5/27 respectively compare to </strong><strong>tolerance erosion rate</strong><strong>. In this study, for the first time, the ratio of </strong><strong>sand content to sum of clay and silt content</strong><strong> as standard physical indicators for the separation of two surface and gully </strong><strong>erosion forms</strong><strong> was presented from each other. </strong><strong>Above mentioned index in Marls with gully erosion is more than which with surface erosion forms.</strong> <strong>The liquefaction potential study subjects showed that the samples with liquefaction capacity, the gully erosion development. </strong></p> <p></p></td> </tr> </tbody> </table> <p></p> واژه‌های کلیدی: فرسایش پذیری؛ متغیرهای فیزیکو- شیمیایی؛ شبیه ساز باران؛ ویژگی های مهندسی؛ فرسایش خندقی erodibility, physical-chemical index, rainfall simulator, engineering properties, gully erosion 30 51 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-305-1&slc_lang=fa&sid=1 simin makki سیمین مکی siminmakki@yahoo.com 10031947532846003971 10031947532846003971 No Hormozgan University دانشگاه هرمزگان peiman rezaee پیمان رضائی _rezaie@yahoo.com 10031947532846003972 10031947532846003972 Yes Hormozgan University دانشگاه هرمزگان Hamid Reza peyrowan حمیدرضا پیروان hrpeyrowan@yahoo.com 10031947532846003973 10031947532846003973 No soil conservation and watershed management institute پژوهشکده ی حفاظت خاک و آبخیزداری تهران