fa مقایسه دو روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP ) و منطق فازی برای پهنه‌بندی خطر فرسایش آبکندی در سه منطقه از استان اردبیل مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <p dir="RTL"><span dir="RTL">فرسایش آبکندی پیشرفته&shy;ترین نوع فرسایش آبی است که با تولید حجم زیاد رسوب در حوزه&shy;های آبخیز خسارات زیادی ایجاد می&shy;کند. به منظور مدیریت و مقابله با این نوع فرسایش، شناسایی مناطق دارای خطر زیاد از نظر فرسایش آبکندی در سطح حوزه&shy;های آبخیز اهمیت فراوانی دارد. برای این منظور نقشه&shy;های پهنه&shy;بندی خطر فرسایش آبکندی، با ترکیب لایه&shy;های اطلاعاتی عوامل مختلف موثر بر تشکیل آبکند بر حسب اهمیت تهیه می&shy;شود. روش تحلیل سلسله مراتبی </span>(Analytical Hierarchy Process) <span dir="RTL">و عملگر گامای فازی دو روش مفید و نوین برای وزن&shy;دهی و ترکیب لایه&shy;های اطلاعاتی مختلف می&shy;باشند. این پژوهش با هدف مقایسه پهنه&shy;بندی با دو روش </span>AHP<span dir="RTL"> و گامای 8/0 فازی در سه حوزه آبخیز به نام&shy;های اُرتاداغ، ملااحمد و سرچم در استان اردبیل انجام شد. برای انجام پهنه‌بندی از 8 عامل درصد شیب، جهت شیب، ارتفاع، کاربری زمین، درصد تاج پوشش گیاهی، زمین شناسی، فاصله از جاده و فاصله از آبراهه که جزو عوامل موثر بر تشکیل آبکندها می&shy;باشند، استفاده شد. برای مقایسه دو روش پهنه‌بندی از نظر دقت تعیین پهنه&shy;ها، از دو شاخص نسبت تراکمی</span> (Density ratio) <span dir="RTL">و مجموع کیفیت </span>(Quality sum)<span dir="RTL"> استفاده شد. بر اساس نتایج به&shy;دست آمده از پهنه&shy;بندی خطر به روش گامای فازی، مقادیر شاخص </span>Qs <span dir="RTL">برای اُرتاداغ، ملااحمد و سرچم به ترتیب 68/0، 59/2 و 77/0 بود، در حالی&shy;که برای روش </span>AHP<span dir="RTL"> به ترتیب 28/0، 45/1 و 05/0 بود. شاخص </span>Dr <span dir="RTL">نیز در روش فازی برای هر سه حوزه با افزایش خطر تشکیل آبکند روند افزایشی نشان داد که بیانگر مناسب بودن این روش برای هر سه حوزه است. بنابراین در هر سه حوزه مورد بررسی روش فازی دقت بالاتری داشت و روش </span>AHP<span dir="RTL"> نیز در دو حوزه اُرتاداغ و ملااحمد دارای دقت قابل قبولی بود، ولی در سرچم دقت آن پایین بود. به&shy;طور کلی برای پهنه&shy;بندی خطر فرسایش آبکندی روش گامای فازی مناسب&shy;تر از </span>AHP <span dir="RTL">تشخیص داده شد، با این وجود در صورت انتخاب دقیق عوامل موثر بر تشکیل آبکند و وزن دهی صحیح آن&shy;ها روش </span>AHP <span dir="RTL">هم می&shy;تواند کارایی لازم را داشته باشد.</span></p> <p>Gully erosion is the most advanced water erosion in watersheds that produce large volumes of sediment can cause serious damage. In order to manage and cope with this type of erosion, to identify areas of high risk of gully erosion in the watershed is very important. For this purpose gully erosion hazard zonation maps by combining information layers of different factors affecting the formation of gullies is prepared on the basis of their importance. Analytic hierarchy process (AHP) and fuzzy Gamma operator new and useful methods for weighting and combining various layers of information. This study aimed to compare two methods of zoning with AHP and fuzzy gamma 0.8 in three watersheds in the name of Orta dagh, Molla ahmd and Sarcham was conducted in Ardabil province. For zoning from eight factor include slope, aspect, elevation, land use, Plant cover, geology, distance from roads and distance from waterways that are important factors affecting the formation of gullies were used. For comparison of two methods to accurately determine the zoning of the area, two compression density ratios (Dr) and quality sum (Qs) was used. The results showed that in all three areas fuzzy method is more accurate, AHP method are careful in the two Orta dagh and molla ahmad area but in sarcham did not workable.&nbsp; In general for zoning of gully erosion risk using fuzzy gamma was suitable. However, if selection and weighting factors influenced the formation of gullies has careful, AHP can was a good method.</p> عوامل تشکیل آبکند, نسبت فراوانی, مجموع کیفیت, پهنه‌ بندی خطر تشکیل آبکند Gully formation factors, Density ratio, Quality sum, Zoning of gully formation risk 1 16 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-345-1&slc_lang=fa&sid=1 hosein shahab arkhazloo حسین شهاب ارخازلو hose_shohab@yahoo.com 10031947532846003963 10031947532846003963 No ferdowsi university of mashhad دانشگاه فردوسی مشهد hojat emami حجت امامی hemami@um.ac.ir 10031947532846003964 10031947532846003964 Yes ferdowsi university of mashhad دانشگاه فردوسی مشهد gholam hosein Haghnia غلامحسین حق نیا ghaghnia@um.ac.ir 10031947532846003965 10031947532846003965 No ferdowsi university of mashhad دانشگاه فردوسی مشهد abbazar Esmali اباذر اسمعلی esmaliouri@uma.ac.ir 10031947532846003966 10031947532846003966 No university of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی