fa بررسی اثر شیب و کاربری اراضی بر خصوصیات خاک، رواناب و رسوب با استفاده از شبیه ساز باران (مطالعه موردی: حوزه آبخیر کچیک، استان گلستان) مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در شیب و کاربری‌های مختلف اراضی تغییر می‌کند. ارزیابی و تجزیه ‌و تحلیل این تغییرات در زمینه&shy;ی ویژگی‌های خاک، رواناب و رسوب به برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح منجر می&shy;شود. تحقیق حاضر، در حوزه&shy;ی آبخیز کچیک شهرستان مراوه‌تپه در استان گلستان اجرا شده&shy;است</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> پنج کاربری اراضی شامل جنگل طبیعی، جنگل دست&shy;کاشت، مرتع و زراعت هندوانه و گندم درو شده&shy;&shy; است که در چهار طبقه&shy; شیب </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">12- 3</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">18-12</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">25-18</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">40-25</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> درصد و پلات‌های </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">4</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> مترمربعی انتخاب شد. رواناب و رسوب در هر مرحله&shy;ی جمع‌آوری و مقدار رسوب، حجم رواناب، مواد مغذی (فسفر، نیتروژن و مواد آلی)، ظرفیت تبادل کاتیونی، رطوبت پیشین و وزن مخصوص خاک در آزمایشگاه اندازه‌گیری شده&shy;است. نتایج نشان داد با تغییر کاربری از جنگل به زراعت، رواناب و رسوب به ترتیب </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">7/3</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">22</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> برابر شده و وزن مخصوص خاک، به میزان </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">52/0</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> گرم بر سانتی‌متر مکعب افزایش یافته&shy;است. میزان نیتروژن، فسفر، ماده&shy;آلی، رطوبت پیشین خاک و ظرفیت تبادل کاتیونی از کاربری جنگل به زراعت، به ترتیب </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">7/2</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">3</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">8/5</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"> 2/3</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span style="font-family:b compset;">7/2</span></strong><strong><span style="font-family:b compset;"><span style="font-size:12.0pt;"> برابر کاهش یافته&shy;است. شیب در کاربری‌های مختلف، اثرات متفاوتی را در میزان متغیرهای اندازه‌گیری شده ایجاد کرده&shy;است. طبق نتایج به ترتیب ماده آلی، فسفر و ظرفیت تبادل کاتیونی بیشترین تأثیر را در میزان رواناب و رسوب نشان داده&shy;اند. با توجه به نقش محوری پوشش گیاهی در کاهش رواناب و رسوب، مدیریت صحیح اراضی و اصلاح کاربری می&shy;تواند در کاهش اثرات منفی ناشی از آنها تأثیر زیادی داشته باشد.&nbsp;</span></span></strong></p> <ol> <li value="NaN"><strong>INTRODUCTION</strong></li> </ol> <p>Soil erosion and its issues are among the most important environmental challenges. In many areas, soil erosion affected valuable natural resources and soil fertility. The recognition of the factors affecting runoff and soil erosion, and the determination of their issues are essential for soil and water management conducive to sustainable development. The assessment and analysis of the changes associated with the soil characteristics; runoff and sediment lead to proper planning and management.</p> <p style="margin-left:14.2pt;"></p> <ol> <li value="NaN"><strong>THEORETICAL FRAMEWORK</strong></li> </ol> <p>Review of former studies shows that the land use change is one of the main effective factors regarding the erosion intensity whose effect is sometimes more than the rainfall intensity and slope. For quantifying the effects of land use change and slope on runoff, sediment and soil nutrients, the present study was carried out with the aim of comparing the chemical and physical properties of soil in different land uses and slope classes, and of investigating their effects on runoff and sediment.</p> <p></p> <ol> <li value="NaN"><strong>METHODOLOGY</strong></li> </ol> <p>This research was accomplished in Kechik watershed on loess formation located in Maravetape township, Golestan province.Rainfall simulations were done in 4-square-meter plots on five land use including forest (Natural forest and Reforestation), rangeland, farmland (Watermelon and Harvested Wheat) and four-slope classes including 3-12%, 12-18%, 18-25% and 25-40%. Based on the three-nested design, 96 simulation experiments and samplings were done. Output runoff and sediment and soil samples were collected. Nutrient amount (Phosphorus, Nitrogen, and Organic matter), Cation Exchange Capacity, Antecedent moisture content and Soil density were measured at the laboratory.</p> <p><strong>4- RESULTS </strong></p> <p>The result showed a change in the type of land use (natural forest, forestation, rangeland, watermelon farmland and harvested wheat) due to the increase in runoff from 12.8, 40, 25.2, and 40.7 to 54.9 lit., respectively. The average sediment changed from 57.5, 230.9, 119.1, and 1369.6 to 1190.1 regarding the land uses, respectively. The reduction of phosphorus was found from 13.4, 8.8, 10.8, and 6.3 to 4.4 in different land uses. The organic matter reduced from 6.4, 4, 3.2, and 1.6 to 1.1 in different land uses, respectively. The cation exchangeable capacity reduced from 16.8, 10.3, 9.1, and 6.2 to 7.6 c mol kg^-1 in different land uses, respectively. The soil moisture changed from 22.2, 6.4, 12.8, and 6.8 to 6.7 in different land uses, respectively. The soil density in different land uses increased from 1.05, 1.16, 1.25, and 1.63 to 1.57 gr cm³, respectively.</p> <p><strong>5-</strong><strong> Discussion</strong></p> <p>According to the results, organic matter is the only variable that has significant difference affected by slope changing in all of the land uses. Also, the investigation of the relation between measured variables of runoff and sediment showed that the organic matter, phosphorus, cation exchange capacities have the highest effects on runoff and sediment, respectively. The increase in runoff in farmland comparing to the forest shows the importance of forests in reducing runoff, flood management, and ground water recharge. On the other hand, sediment production in farmlands 20 times more than in forests shows the important of forest in preventing sediment production, filling the reservoir of dams, and losing valuable soil.</p> مواد مغذی, پلات, اراضی لسی, هدررفت خاک Nutrients, Simulation, Loess lands, Soil loss 104 124 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-383-1&slc_lang=fa&sid=1 mohammad abbasi محمد عباسی mohammad_abbasi1382@yahoo.com 10031947532846004047 10031947532846004047 Yes Gorgan univercity of agriculture scinces and natural resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ali najafi nejad علی نجفی نژاد najafeinejad@gmail.com 10031947532846004048 10031947532846004048 No Gorgan univercity of agriculture scinces and natural resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان vahed berdi sheikh واحد بردی شیخ v.sheyikh@yahoo.com 10031947532846004049 10031947532846004049 No resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان majid azim mohseni مجید عظیم محسنی azim_mohsni@yahoo.com 10031947532846004050 10031947532846004050 No Golestan univercity دانشگاه گلستان