fa تأثیر فرسایش خاک بر هدر رفت فسفر قابل جذب گیاه در یک حوزه آبخیز واقع در اکوسیستم‌های هیرکانی مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <p>فرسایش خاک و اثرات آن یکی از مهم­ترین مشکلات زیست محیطی عصر حاضر می­باشد. مغذی شدن، کاهش اکسیژن و بالا رفتن غلظت عناصر غذایی (فسفر و نیتروژن) در مخازن، کانال­ها و سایر منابع آب از مهمترین عواقب آلودگی آب­ها می­باشند. فسفر از یک سو جزء عناصر مهم در رشد گیاهان و حیات جانداران بوده و از سوی دیگر از عوامل مهم در آلودگی منابع آب و مغذی شدن آنها به­شمار می­آید. هدف از انجام این تحقیق بررسی مقدار هدر رفت فسفر قابل جذب گیاه طی فرآیند فرسایش خاک در حوزه آبخیز کجور می­باشد. بدین منظور نمونه­برداری از جریان رودخانه طی وقایع بارندگی به­وسیله نمونه­بردار دستی و از نقطه ثابت صورت گرفت. نتایج نشان­داد که کمینه و بیشینه هدررفت فسفر 321 و 6707 گرم با متوسط 2620 گرم است و هدر رفت فسفر در این دوره به<span dir="LTR">­</span>شدت تحت تأثیر فرسایش خاک قرار داشته است. نتایج مدل­سازی بین مقادیر هدر رفت فسفر, رسوبدهی و حجم رواناب حاکی از آن بود که برآورد میزان هدر رفت فسفر به­وسیله مقادیر دبی امکان<span dir="LTR">­</span>پذیر نیست در حالی­که با داشتن مقدار کل فرسایش خاک می­توان با خطای تخمین 26 درصد میزان فسفر همراه رسوبات را به­دست آورد. نتایج تحقیق حاضر به­روشنی دلالت بر توانایی مناسب روابط حاصله در برآورد غلظت فسفر در حوزه آبخیز مذکور و سایر مناطق با شرایط مشابه به­منظور ارتقای برنامه­ریزی­های حفاظت آب و خاک می­باشد.</p> <p dir="ltr" style="text-align: justify">One of the most important main environmental problems is soil erosion and its affects. Eutrophication, low oxygen levels and `high nutrient (nitrogen and phosphorus) concentrations in reservoirs, channel and other water courses, is a common water pollution feature. Phosphorus (P) is one of the major plant nutrients and also the major nutrients controlling eutrophication of surface water. The aim of current study was to quantities evaluation of the effect soil erosion on available phosphorus loss in Kojour watershed. Discharges resulting from storm events were sampled at one fixed point of river using the manual sampler. Results showed that minimum and maximum phosphorus loss through 7 rainfall events was 321and 6707 g respectively with an average value of 2620 g. Soil erosionThe result of modeling among phosphorus loss, sediment yieldrate in this period was dramatically affected on the loss of phosphorus. The result of modeling among phosphorus loss, sediment yield and runoff volume indicated that phosphorus loss didn’t estimate by discharge, while sediment concentration can estimate loss of phosphorus with estimation error of 26%. The results could facilitate the application of given methods obtained in the present study to other ungauged watershed with similar conditions and leading to the suitable soil and water management</p> آلودگی منابع آب, مدل رگرسیونی, عناصر غذایی, هدررفت فسفر خاک Kojour watershed, Nutrientsloss, Phosphorusloss, Regration models,Water pollution 43 52 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-59-4&slc_lang=fa&sid=1 سمیه فضلی Sfazli23@gmail.com 10031947532846002485 10031947532846002485 Yes دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک سید خلاق میرینا : mirniakh@modared.ac.ir 10031947532846002486 10031947532846002486 No دانشگاه تربیت مدرس حمزه نور hamzehnoor@yahoo.com 10031947532846002487 10031947532846002487 No دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک