fa بررسی عوامل محیطی مؤثر بر میزان فرسایش آبی (مطالعه موردی: حوزه آبخیزمنطقه طالقان، زیر حوزه ورکش) مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی پژوهشي Research <p dir="RTL"></p> <p dir="RTL">هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر برخی از عوامل محیطی بر میزان فرسایش، تعیین مهمترین آنها و شناخت روابط حاکم بین میزان فرسایش در واحد های کاری و عوامل محیطی (خصوصیات خاک، شیب، جهت، ارتفاع، مقاومت سنگ، رخساره و درصد پوشش گیاهی) می باشد. به منظور تهیه نقشه واحدهای کاری به روش ژئومرفولوژی ابتدا شیب، جهت، طبقات ارتفاعی، سنگ شناسی و رخساره های ژئومرفولوژی تهیه و از تلفیق آنها نقشه واحدهای کاری تهیه شد. سپس نمونه برداری از پوشش گیاهی به روش تصادفی- سیستماتیک در 10 پلات همراه با تعیین درصد تاج پوشش گیاهی در هر واحدکاری صورت گرفت. اندازه پلاتهای نمونه برداری با توجه به نوع و پراکنش گونه های گیاهی به روش حداقل سطح تعیین شد. به منظور بررسی خصوصیات خاک منطقه، در هر واحد کاری 5 پروفیل حفر گردیده و از عمق 50-0 سانتی متری نمونه برداری صورت گرفت سپس ویژگی هایی خاکشناسی شامل بافت، درصد آهک، درصد ماده آلی، درصد سنگ سنگریزه، اسیدیته و هدایت اکتریکی اندازه گیری شد.</p> <p dir="RTL">میزان فرسایش آبی در هر واحد کاری به روش <span dir="LTR">E.P</span><span dir="LTR">.</span><span dir="LTR">M</span> تعیین گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش آنالیز مولفه های اصلی <span dir="LTR">(</span><span dir="LTR">PCA</span><span dir="LTR">)</span> استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان داد که از میان عوامل محیطی مورد بررسی به ترتیب ماده آلی ، رخساره فرسایشی ، درصد پوشش گیاهی و درصد آهک به عنوان مولفه اصلی اول  993/33 درصد و درصد سیلت‏‏‏‏،  جنس سنگ و درصد رس به عنوان مولفه اصلی دوم 295/17 درصد و در مجموع از میان عوامل مورد بررسی 288/51 درصد از میزان تغییرات فرسایش در حوزه آبخیز ورکش طالقان را توجیه می کنند.</p> <p style="margin-right: -0.75in"></p> <p dir="ltr" style="text-align: justify margin-left: -5.15pt">  The purpose of current study is to investigate the effects of some of environmental factors on erosion value, to find the most important governing factors and the relation between erosion of working units and environmental factors (soil characteristics, slope, aspect, elevation, lithology, geomorphology faces and vegetation cover percentage). Working units map was prepared using geomorphology method. This map was derived by overlaying slop, aspect, elevation, lithology and geomorphology faces maps. In order to study plant cover random-systematic sampling in each working unit was conducted in 10 plots. Regarding the species type and distribution the area of each plot was determined based on the minimal area method. Canopy cover of species was determined in each plot. Furthermore, 5 profiles were sampled within the working units to study soil characteristics in 0-50 cm depth. Subsequently, the texture, percent of lime, organic matter, gravel, pH and EC were measured. Erosion value was determined in each working unit using E.P.M. method. Statistical analysis was done using the Principal Components Analysis (PCA) through PC-ORD4 software program. The results showed that among environmental factors, vegetation cover, lime percentage, face and organic matter as the first set of factors determine the change in erosion value by 33.99% while the second set of factors, including loam, stone resistance and clay percentage play contributes to the change by 17.295%. These two sets of factors altogether explain 51.288% of erosion value variation in Varkesh basin. </p> طالقان, واحدکاری, روش E.P.M, خصوصیات خاک, آنالیز مولفه های اصلی Varkesh basin, working unit, E.P.M, soil properties, Principal Components Analysis 108 123 http://magazine.hormozgan.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-215-1&slc_lang=fa&sid=1 نادیا کمالی nkamali@ut.ac.ir 10031947532846002535 10031947532846002535 No دانشکده منایع طبیعی، دانشگاه تهرانَ حسن احمدی ahmadi@ut.ac.ir 10031947532846002536 10031947532846002536 No دانشکده منایع طبیعی، دانشگاه تهرانَ احمد صادقی پور asadeghipur@alumin.ut.ac.ir 10031947532846002537 10031947532846002537 Yes دانشکده کویر شناسی، دانشگاه سمنان پریا کمالی paria.kamali@gmail.com 10031947532846002538 10031947532846002538 No دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس