گروه مدیریت محیط زیست، دانشکده علوم و فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، ایران ، rokhshad47@yahoo.com
چکیده: (۳۱۹۱ مشاهده)
سنجش کمیت و پیشبینی اثرات تغییر در خدمات آبی بومسازگان به عنوان عاملی محدودکننده در برنامهریزیهای محیط زیست، برای تصمیمسازی جامع قابلتوجه است. هدف مطالعه، اجرای مدل خدمات بومسازگان تولید آب InVEST در حوضه آبخیز شهر بندرعباس از نظر عرضه آب و تأثیر آن بر فرسایش آبی است. بدین منظور، در بازه زمانی سال 2000 تا 2020 عوامل ورودی مدل، آمادهسازی و برای اجرا به مدل مذکور معرفی شد. بر اساس نتایج، مقدار تولید آب در سال 2000 در این حوضه بیش از هفت میلیون متر مکعب بود که زیرحوضه سه با بیش از سه میلیون و زیرحوضه یک با بیش از یک میلیون متر مکعب، بیشترین و کمترین میزان تولید آب را داشت. در سال 2020، مقدار تولید آب بیش از پنج میلیون متر مکعب بود که زیرحوضه سه با حدود سه میلیون، بیشترین و زیرحوضه یک با بیش از هفتصد هزار متر مکعب، کمترین میزان تولید را داشت. نتایج بیانگر کاهش 23 درصدی کل حوضه در سال 2020 نسبت به سال 2000 بود و در دو دوره مطالعه، زیر حوضه سه بیشترین و زیر حوضه یک کمترین میزان تولید آب را به خود اختصاص داد. همچنین تغییرات مکانی این خدمت اکوسیستم، حاکی از جریان افزایشی میزان تولید آب از سمت جنوب به سمت شمال آبخیز مطالعاتی بود. با توجه به کاهش عرضه آب در سال 2020 نسبت به سال 2000 و تأثیر بیشتر بر حساسیت ذاتی خاک، و با در نظر گرفتن عامل فرسایندگی باران شدید، ماهیت تهاجمی بارندگی محلی منطقه و نقش آن در شروع جدا شدن ذرات خاک و انتقال آن توسط رواناب، منطقه مطالعه در معرض فرسایش آبی شدیدتر قرار گرفت و بر مبنای الگوی مکانی تغییرات بارش، قسمتهای شمالی آبخیز مطالعاتی فرسایشپذیرتر بود. همچنین تأثیرپذیری فرسایشهای بادی از فرسایشهای آبی، افزایش ریزگردها را در پی خواهد داشت.