گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی ، fariba.darabad@gmail.com
چکیده: (۲۹۷۸ مشاهده)
وقوع سیل، پدیدهای طبیعی است و خطر وقوع آن در اطراف رودخانهها بهخصوص مناطق شهری و روستایی یک مسئله جهانی است؛ بهعبارتی، تغییرات آبوهوایی و دخالتهای انسانی در بستر رودخانه، خطر سیلابهای شهری و روستایی را افزایش میدهد، به زیرساختها خسارت وارد میکند و به صدمات جانی و مالی فراوان منجر میشود. هدف از این پژوهش، شبیهسازی مورفولوژیکی وقوع سیلاب در رودخانه نورانچای (استان اردبیل) است؛ بدین منظور برای شبیهسازی خطر سیلاب، از مدل هیدرولیکی HEC-RAS استفاده شد و پردازش دادههای ژئومتری، از طریق الحاقی HEC-GEORAS صورت گرفت. سپس با استفاده از نرمافزار SMADA، دوره بازگشتهای مختلف سیلاب استخراج شد. دادههای اصلی موردنیاز برای این پژوهش شامل نقشههای توپوگرافی 1:2000 رودخانه نورانچای، دادههای هیدرومتری و دادههای دبی رودخانه نورانچای است. بر اساس تجزیه و تحلیل نتایج حاصل از پهنهبندی سیلاب با دوره بازگشتهای 2، 50 و 200 سال مشخص شد که در پهنهبندی سیلاب با دوره بازگشت دو سال، حدود 122 هکتار از اراضی اطراف رودخانه به زیر آب خواهد رفت، اما خسارت جانی و مالی آن چنانی نخواهد داشت. در پهنهبندی سیلاب با دوره بازگشت پنجاه سال، مساحت 266 هکتار و عرض پهنه سیلگیر به حدود 307 متر خواهد رسید که میتواند خساراتهای مالی و جانی در برداشته باشد. در نهایت، پهنهبندی سیلاب با دوره بازگشت دویست سال، به مساحت 329 هکتار و عرض پهنه 500 متر خواهد رسید که برای مناطق شهری و روستایی اطراف رودخانه نورانچای خسارتهای بسیار زیادی را ایجاد خواهد کرد. بنابراین، براساس پهنهبندی سیلاب با دوره بازگشت پنجاه و دویست ساله این نتایج حاصل شد که وقوع سیلاب برای جوامع بشری بسیار مخاطرهآمیز خواهد بود. درنهایت، در راستای کاهش خسارتهای جانی و مالی پیشنهاد میشود براساس پهنهبندی سیلاب رودخانه نورانچای اقداماتی از قبیل تجاوز نکردن به حریم رودخانه، جلوگیری از تغییر کاربری اراضی به کاربری مسکونی و زهکشی مناسب آب رودخانه براساس پهنه سیلابی صورت گیرد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی دریافت: 1400/11/18 | انتشار: 1401/6/30