سال 16، شماره 2 - ( تابستان 1405 )
جلد 16 شماره 2 صفحات 130-115 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Masoumi F, Zakerinejad R. Assessment of Soil Erosion Risk Using Morphometric Parameters and Remote Sensing Data (Case study: Karkheh Basin). E.E.R. 2026; 16 (2) :115-130
URL: http://magazine.hormozgan.ac.ir/article-1-915-fa.html
URL: http://magazine.hormozgan.ac.ir/article-1-915-fa.html
معصومی زیارتگاهی فاطمه، ذاکری نژاد رضا. ارزیابی خطر فرسایش خاک با استفاده از پارامترهای مورفومتریک و روش WSA (منطقه مورد مطالعه: حوضه آبریز کرخه). پژوهش هاي فرسايش محيطي. 1405; 16 (2) :115-130
گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی، دانشگاه اصفهان. ، reza.zakerinezhad@gmail.com
چکیده: (222 مشاهده)
فرسایش خاک یکی از مهمترین مسائل و مشکلات زیستمحیطی است که امروزه با آن مواجه هستیم. این نوع از هدررفت خاک از معضلات بزرگ حوضههای آبریز، عرصههای کشاورزی و منابع طبیعی است که باعث تخریب اراضی و کاهش حاصلخیزی خاکها میشود. هدف این پژوهش، ارزیابی خطر فرسایش خاک با استفاده از ۱۵ شاخص مورفومتریک شامل نسبت انشعاب، تراکم زهکشی، بافت زهکشی، ضریب نفوذ، فراوانی آبراهه، میانگین شیب، شاخص توان جریان، نسبت کشیدگی، ضریب فرم، عدد ناهمواری، شاخص رطوبت توپوگرافی، فاکتور شکل، نسبت دایرهای بودن، ضریب تراکم و نسبت ناهمواری است. این شاخصها از مدل رقومی ارتفاعی SRTM با دقت مکانی ۳۰ متر، بهمنظور پهنهبندی پتانسیل خطر فرسایش خاک در حوضه آبریز کرخه و با استفاده از روش WSA تهیه شدهاند. بدین منظور، ابتدا پیشپردازشهای لازم شامل حذف خطاهای هیدرولوژیکی مدل رقومی ارتفاعی با استفاده از نرمافزار SAGA GIS انجام شد؛ سپس تمامی شاخصهای ذکرشده برای زیرحوضههای منطقه مورد مطالعه تهیه گردید. بر اساس یافتههای این پژوهش، حدود ۵۵ درصد از مساحت حوضه در کلاسهای خطر متوسط تا زیاد فرسایش قرار دارد، حدود ۲۳ درصد در کلاس خطر کم و ۲۰ درصد در کلاس خطر خیلی کم قرار گرفته است. مناطق مرکزی حوضه آبریز مورد مطالعه در معرض خطر فرسایش خاک بیشتری قرار دارند؛ همچنین زیرحوضههای با پتانسیل فرسایش کم و خیلی کم، در محدودههای شمالی (ماهیدشت) و محدوده جنوبی (دشت آزادگان) این حوضه واقع شدهاند. علاوه بر این، بر اساس نتایج پژوهش، شاخصهای ارتفاع، شیب و ناهمواری نقش بسزایی در وقوع فرسایش خاک در حوضه آبریز کرخه دارند.
نوع مطالعه: مستخرج از پایاننامه / رساله / طرح پژوهشی |
موضوع مقاله:
روشهای نوین و دقیق در تهیّه نقشه فرسایش (سنجش از دور و سیستمهای اطلاعات جغرافیایی)
دریافت: 1404/8/24 | انتشار: 1405/5/25
دریافت: 1404/8/24 | انتشار: 1405/5/25
فهرست منابع
1. Bennett, HH. (1939). Soil conservation, McGraw-Hill, New York.
2. Bharath, A. Kumar, K. K. Maddamsetty, R., Manjunatha, M., Tangadagi, R. B., & S. Preethi. (2021). Drainage morphometry based sub -watershed prioritization of Kalinadi Basin using geospatial technology , Environmental Challenges, 5, 100277. [DOI:10.1016/j.envc.2021.100277]
3. Bouramtane, T., Hilal, H., Rezende-Filho, A.T., Bouramtane, K., Barbiero, L, Abraham, S., Valles, V., Kacimi, I, Sanhaji, H, Torres-Rondon, L, de Castro, D.D, Da Cunha Vieira Santos, J, Ouardi, J, El Beqqali, Omar., Kassou, N., Morarech, M. (2022). Mapping Gully Erosion Variability and Susceptibility Using Remote Sensing, Multivariate Statistical Analysis, and Machine Learning in South Mato Grosso, Brazil. Geosciences, 12, 235. [DOI:10.3390/geosciences12060235]
4. Chegnizadeh, A., Rabieifar, H., Ebrahimi, H., & Zakeri Nayeri, M. (2023). The Effect of Mid-term Changes in Climate and Land use on Flow Reduction in Karkheh Catchment. journal of water and soil resources conservation, 12 (2 (46) ), 13-29.
5. Eze , B. E ., & J. Efiong. (2010). Morphometric parameters of the Calabar River basin: implication for hydrologic processes. J Geogr Geol. 2, 18 -26 . [DOI:10.5539/jgg.v2n1p18]
6. Horton, R. E. (1945) Erosional development of streams and their drainage basins; hydrophysical approach to quantitative morphology , Geological society of America bulletin, 56(3), 275 -370. [DOI:10.1130/0016-7606(1945)56[275:EDOSAT]2.0.CO;2]
7. HoSini, S. S., Mohammad Ghorbani Mohammad Tarshizi (2011). Policymaking in the field of soil erosion in Iran Quarterly Journal of Sciences Environmenta
8. Jafarzadeh Estalkhkouhi, Alireza, Parviz Rezaei (2017). Estimating soil erosion in the Sefidrood basin with emphasis on the role of landforms. Applied Research in Geographical Sciences Geographical Sciences (17 (22) 201-221 SID https://sid.ir/paper/102133.
9. Jahani, M, Taleghani, S., Akbari, M. (2024). Quantitative evaluation of soil erodibility potential using SLEMSA model (Case study: Karkheh watershed, Lorestan province, Iran). E.E.R. 14 (2) :161-179. [DOI:10.61186/jeer.14.2.10]
10. Jenks, GF, Caspall FC. (1971 ). Error on choroplethic maps: definition, measurement, reduction. Ann Assoc Am Geogr. 61 ( 2):217 -244 . [DOI:10.1111/j.1467-8306.1971.tb00779.x]
11. Kadam, A. K ., Jaweed, T. H., Umrikar, B. N., Hussain, K., & R. N. Sankhua, (2019). Morphometric prioritization of semi -arid watershed for plant growth potential using GIS technique , Modeling Earth Systems and Environment, 3(4): 1663 -1673. [DOI:10.1007/s40808-017-0386-9]
12. Khajeh Nasir, J., Ghodousi, R Esmaeili (2017). Investigating the effect of geo-environmental factors on the formation and spread of gully erosion using a geographic information system in the immediate vicinity of Golestan Province. Watershed Management Research Journal: 80 (15) 213.
13. Magesh, NS,, Chandrasekar, N. (2014). GIS model -based morphometric evaluation of Tamiraparani subbasin, Tirunelveli district, Tamil Nadu, India. Arab J Geosci. 7(1):131 - 141. [DOI:10.1007/s12517-012-0742-z]
14. Maghfouri Moghadam, Iraj Amir Pazuki, Reza Zarei (2005) Geology of Iran, Lorestan University Publications.
15. Mahmoudi, Baitollah M, Hamidi Far Nematollah Khorasani (2007). Investigation of land use changes in the Karkheh River Basin and evaluation of its role in the physical and chemical quality of the Karkheh River. National Conference on Watershed Science and Engineering with a Focus on Basin Management. /fa819299SID https://sid.ir/paper.
16. Moore, I. D., Grayson, R. B., Ladson, A. R. (1991). digital terrain modelling: a review of hydrological, geomorphological and biological applications. hydrological processes 5(1), 3-30, [DOI:10.1002/hyp.3360050103]
17. NimalShantha Abeysingha , Tusita Amarasekara , RamLakhan Ray , Dinithi Kusalani Samarathunga .(2024). Department of Agriculture Engineering and Soil Science, Faculty of Agriculture, Rajarata University of Sri Lanka, Puliyankulama, Anuradhapura, Sri Lanka.
18. R.G., R.G. Clark, K. (2001). Getting Started with ESRI (Earth System Research Incorporated, USA
19. Research trends and hotspots in soil erosion from 1932 to 2013: a literature review(2015)Yanhua Zhuang, Chao Du, Liang Zhang, Yun Du, Sisi Li
20. Reddy, G. P. O.; Maji, A. K.; & K. S. Gajbhiye. (2004). Drainage morphometry and its influence on landform characteristics in a basaltic terrain, Central India -a remote sensing and GIS approach , International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 6(1), 1 -16. [DOI:10.1016/j.jag.2004.06.003]
21. Rai, P. K., Chandel, R. S., Mishra, V. N., Singh, P. (2018). Hydrological inferences through morphometric analysis of lower Kosi river basin of India for water resource management based on remote sensing data. Applied Water Science, 8(1), 15. [DOI:10.1007/s13201-018-0660-7]
22. Parvin, M (2013). Zoning of areas prone to soil erosion using the modified morphometric parameters analysis method and sediment production rate (case study of the Meyanrahan basin) Environmental Erosion Research 2013 13 (1) 190-208.
23. Parvin, M (2014). Investigating the relationship between basin morphometric conditions and groundwater resources, a case study of the Kamyaran basin, Quantitative Geomorphology Research (48) 18-33 /fa379984SID https://sid.ir/paper/
24. Planchon, O. & Darboux, F. (2001) A Fast, Simple and Versatile Algorithm to Fill the Depressions of Digital Elevation Models. Catena, 46, 159-176. http://dx.doi.org/10.1016/S0341-8162(01)00164-3. [DOI:10.1016/S0341-8162(01)00164-3]
25. Saeediyan, H., & MORADI, M.R.. (2021). Estimation of Runoff and Erosion Simultaneous Threshold Using Erosion Different Components. Iranian journal of irrigation and drainage, 15(4 ), 817-827. SID. https://sid.ir/paper/1054377.
26. Schumm SA .(1956) . Evolution of drainage systems and slopes in badlands at Perth Ambos, New Jersey. Geol Soc Am Bull 67:597 -646. [DOI:10.1130/0016-7606(1956)67[597:EODSAS]2.0.CO;2]
27. Shahbazi A, Vakili tajareh F, Alvandi E, Bayat A, Asadi nalivan O. (2021). Assessment of Artificial Neural Network Models and Maximum Entropy in Zoning of Gully Erosion Sensitivity of Golestan Dam Basin. jwmseir 15 (52) :12-23.
28. Sharma, S., Tignath, S., Mishra S. (2008): morphometric analysis of drainage basin using GIS approach. J.N.K.V.V. Research Journal 42(1), 91-95.
29. Shahreza, Farzaneh Ali, Moridi Seyyed Saeed Mousavi Nadoshni (2017). Estimation of static water discharge time series for water resources planning at the watershed level (case study of Karkheh watershed) (Technical Note of Iranian Water Resources Research, 13(4), 168-173.
30. Shahrivar, A. Samad, Shadfar Majid Khazaei Behzad Adeli (2017). Water Resources Zoning Methods of Gully Erosion in the Watershed of Abagundi Ecohydrology: 20(1) 119-132.
31. Shahriari, A., Mohammadi S.M., Fatemi, E., Akram Galovi, G. (2025). Investigation of spatial distribution of soil wind erodibility indices using geostatistical methods in the Sistan Plain Natural Environment Hazards, Volume 14, No. 43.
32. Thakkar, J., Deshmukh, G., Gupta, A., and Shankar, R. (2007). Development of a balanced scorecard An integrated approach of Interpretive Structural Modeling (ISM) and Analytic Network Process, International Journal of Productivity and Performance Management , 56(1), 25-59 [DOI:10.1108/17410400710717073]
33. Xinyu Z. , Shouhong Z. , Fan Z., Hualin L., Jingyi, S., Jingqiu C. (2025).Quantifying the effects of the soil erosion factors on water-eroded slopes CATENA, Volume 249, 2025, Article 108674. [DOI:10.1016/j.catena.2024.108678]
34. Zakerinejad, R. (2019). Evaluation of gully erosion using the Stream Power Index (SPI) (Study area: Semirom watershed, 6th International Congress of Geographers of the Islamic World Tehran)
35. Zakerinejad, R. (2013). Preparing a map of erosion and sedimentation rates in the Khasuyeh watershed using the USPED model and Geographic Information System (GIS) and comparing it with water erosion facies Environmental Erosion Research, 3:13, 239-25.
36. Zakirejad, R., Alvandi, P. (2019). Prediction of gully erosion using TanDEM-X data and the maximum entropy model (Case study of Khoobh catchment cluster) Environmental Erosion Research, 1:13, 113-96.
37. Zakerinejad, R., Christian, S., Volker, H., Michael, M. (2021) , Spatial Disterbution Of Water Erosion Using Stochastic Modeling In The Southern Isfahan Province, Iran, Geogr FIS DIN QUAT 44 (2): 203-216.
38. Zakerinejad, R, Märker, M. (2015). Prediction of Gully erosion susceptibilities using detailed terRain analysis andmaximum entropy modeling: a case study in the Mazayejan Plain, Southwest Iran, Geogr FIS DIN QUAT 37 (1): 67-76.
39. Zhang, H. Y, Shi, Z. H., Fang, N. F. & M. H. Guo. (2015). Linking watershed geomorphic characteristics to sediment yield: Evidence from the Loess Plateau of China, Geomorphology, 234, 19 -2 [DOI:10.1016/j.geomorph.2015.01.014]
40. Zavoiance, I. (1985). Morphometry of drainage basins (Developments in water science). Elsevier, Amsterdam
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
