پاییز 1405
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
برآورد و پهنهبندی عامل فرسایشپذیری خاک مدل RUSLE با استفاده از زمین‌آمار در اراضی زراعی دشت اردبیل
گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ، goli@uma.ac.ir
چکیده: (6 مشاهده)
فرسایش خاک یکی از مهمترین و زیانبارترین تهدیدهای جهانی برای امنیت غذایی و پایداری محیط‌زیست است. با افزایش جمعیت، تولید در واحد سطح افزایش و فرسایش خاک در اراضی کشاورزی تشدید شده است. این پژوهش، با هدف برآورد و پهنهبندی عامل فرسایشپذیری خاک مدل RUSLE با استفاده از زمین‌آمار در 1620 هکتار از اراضی زراعی دشت اردبیل انجام شد. بدین منظور، تعداد 100 نمونه خاک از عمق صفر تا 30 سانتی‌متری به صورت شبکهبندی منظم با میانگین فاصله 500 متر در 500 متر تهیه و مختصات نقاط توسط GPS ثبت گردید. فراوانی نسبی ذرات معدنی، کربن آلی و آهک خاک به ترتیب به روش هیدرومتری، اکسیداسیون تر و تیتراسیون برگشتی، pH و EC در عصاره، رس و سیلت قابل انتشار در آب، شن خیلی ریز و شن درشت توسط روش‌های متداول اندازه‌گیری شد. سپس، میزان عامل فرسایشپذیری خاک (K) مدل RUSLE محاسبه و نقشه پهنهبندی آن با استفاده از درون‌یابی کریجینگ در نرم افزار ARC GIS رسم شد. عامل KRUSLE در خاک‌های منطقه در دامنه 05/0 - 01/0 با میانگین 03/0 تن در ساعت بر مگاژول میلیمتر قرار داشت ( % 82/28CV=). عامل KRUSLE در 5 کلاس شامل فرسایشپذیری خیلیکم (کمتر از 013/0)، کم (026/0–013/0)، متوسط (040/0–026/0)، زیاد (053/0–040/0) و خیلیزیاد (بیشتر از 053/0) تقسیم‌بندی شد. میزان فراوانی در هر کدام از این کلاسها، به ترتیب برابر 1، 41، 47، 11 و صفر درصد بود. در مجموع، 89 درصد از نمونههای خاک (1442 هکتار) در دامنه فرسایشپذیری کم تا متوسط قرار داشت. در مقابل، وجود 11 درصد (178 هکتار) در کلاس فرسایشپذیری زیاد (منطقه شمال‌غرب) نمایانگر وجود پهنههای حساس به فرسایش در منطقه بوده و نیازمند اتخاذ اقدامات حفاظتی مکان محور است. همبستگی مثبت بین KRUSLE و سیلت، رس قابل انتشار در آب و شن خیلی ریز به ترتیب با ضریب همبستگی 773/0، 663/0 و 602/0 و همبستگی منفی بین K و رس (528/0- r=) و شن درشت (539/0- r=) مشاهده شد. نتایج رگرسیون چند متغیره نشان داد که با تابع انتقالی زیر می‌توان KRUSLE را با دقت بالا (R2=0.974) محاسبه کرد. نتایج این پژوهش می‌تواند مبنایی برای مدیریت پایدار اراضی و اولویت‌بندی اقدامات حفاظتی در اراضی مورد مطالعه باشد.
نوع مطالعه: مستخرج از پایان‌نامه / رساله / طرح پژوهشی |
موضوع مقاله:
مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی
دریافت: 1405/3/18
دریافت: 1405/3/18
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
