سال 16، شماره 1 - ( بهار 1405 )
جلد 16 شماره 1 صفحات 21-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Modares F, Farajzadeh M, Shah Hossini M. Trend Analysis and the Relationship Between Flow Variability, Precipitation, and River Sediment Load (Case Study: Selected Stations of Iran's Main Basins). E.E.R. 2026; 16 (1) :1-21
URL: http://magazine.hormozgan.ac.ir/article-1-895-fa.html
URL: http://magazine.hormozgan.ac.ir/article-1-895-fa.html
مدرس فاطمه، فرج زاده منوچهر، شاه حسینی مجید. تحلیل روند و رابطه تغییرات دبی با بارش و بار رسوب رودخانهای
(مورد مطالعه: ایستگاههای منتخب حوضههای اصلی ایران). پژوهش هاي فرسايش محيطي. 1405; 16 (1) :1-21
گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ، farajzam@modares.ac.ir
چکیده: (377 مشاهده)
در این پژوهش، روند تغییرات دبی، بارش و رسوب سالانه طی یک دوره ۳۰ ساله (۱۴۰۲–۱۳۷۳) در حوضههای آبخیز زرینهرود، قرهسو، کشفرود و دز با بهرهگیری از آزمون ناپارامتری من-کندال، تخمینگر شیب سن و رگرسیون مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر این روشها، به منظور تحلیل دقیقتر نوسانات زمانی و فرکانسی متغیرهای بارش، دبی و رسوب، از تبدیل موجک پیوسته نیز استفاده شد تا تغییرات زمانی طیف فرکانسی نیز بررسی شود. نتایج نشان داد که بین دبی و رسوب، بدون تأخیر زمانی، همبستگی معنیداری در سطح ۰۱/۰ وجود دارد و ضریب همبستگی بین ۶۸/۰ تا ۹۶/۰ متغیر است؛ بهطوری که کمترین و بیشترین میزان همبستگی به ترتیب مربوط به زرینهرود و کشفرود است. نتایج تحلیل تأخیر زمانی نیز نشان داد که به جز رودخانه دز (با بیشترین همبستگی بین دبی و بارش دو روز قبل)، در سایر رودخانههای مورد بررسی، بیشترین همبستگی بین دبی و بارش یک روز قبل مشاهده شده است و در هر دو تأخیر زمانی، نتایج در سطح ۰۱/۰ معنیدار هستند. نتایج تحلیل روند نیز حاکی از کاهش بارش و دبی در اغلب ایستگاهها طی دوره آماری بوده است، بهجز ایستگاه آقدربند در کشفرود. این کاهش در ایستگاههای زرینهرود و سد دز با آماره من-کندال برابر با ۳/۲- و ۲- در سطح ۵ درصد معنیدار گزارش شد. روند رسوب نیز در بیشتر حوضهها کاهشی بوده و این روند در ایستگاههای سامیان (قرهسو) با مقدار ۱/۳- و تلهزنگ (دز) با مقدار ۴/۳- در سطح ۱ درصد و در ایستگاههای زرینهرود و سد دز در سطح ۵ درصد معنادار تشخیص داده شد. تحلیل گرافیکی آزمون من-کندال نیز نشاندهنده دو نقطه شکست مهم در سالهای ۱۳۷۷ و ۱۳۸۶ بود که بیانگر کاهش چشمگیر دبی و رسوب در ادامه دوره آماری است. نتایج تحلیل موجک نیز نشان داد که در اغلب ایستگاهها، الگوی سالانه در بارش و دبی بهعنوان مؤلفه غالب مشاهده میشود. همچنین در برخی ایستگاهها نوسانات میانمدت با دورههای ۲۴ تا ۳۶ ماهه نیز شناسایی شد که میتواند با پدیدههای اقلیمی مرتبط باشد. رفتار رسوب نسبت به دبی و بارش ناپیوستهتر و بیشتر وابسته به رخدادهای حدی بود، بهطوریکه در برخی حوضهها مانند دز و قرهسو، افزایش ناگهانی توان موجک در مقیاسهای کوتاهمدت مشاهده شد. نتایج حاصل اهمیت تحلیل موجک بهعنوان ابزاری مکمل در کنار روشهای آماری سنتی را برجسته میسازد، چرا که این روش امکان بررسی دقیقتر و چندمقیاسی پویایی زمانی متغیرهای هیدرولوژیکی را فراهم میسازد.
نوع مطالعه: مستخرج از پایاننامه / رساله / طرح پژوهشی |
موضوع مقاله:
مدلسازی و تحلیل زمانی و مکانی رخداد انواع مختلف فرسایش محیطی
دریافت: 1404/3/4 | انتشار: 1405/1/27
دریافت: 1404/3/4 | انتشار: 1405/1/27
فهرست منابع
1. Abbasi, H., Aalami, M. T., Faraji, M. (2022). Investigation of the discharge and sediment load trends of the Mardaghchay River using nonparametric tests. Hydrogeomorphology, 9 (32): 104-87.
2. Farhadinejad, T. , Vayskarami, I. and Zand, M. (2024). Investigating the relationship between river flow changes caused by drought and the quality of surface water resources in the Tirah River Basin. Watershed Engineering and Management, 16(1), 64-81.
3. Fashtkari Sani, S., Mehdizadeh, M (2013), Study of seasonal and annual precipitation trends of stations in the Urmia Lake basin using the Mann-Kendall test, First National Conference on Water and Meteorology, Kerman, 7 p.
4. Goudarzi, M., Ahmadi, H., Hosseini, S. A. 2017. Examination of relationship between teleconnection indexes on temperature and precipitation components (Case study: Karaj Synoptic Stations). Iranian Journal of Ecohydrology, 4 (3), 1-25.
5. Goudarzi, M., Hosseini, S. A., Mesgari, E. 2016. Climate Models. Azarkelk Publications, Zanjan, Iran.
6. Goudarzi, M., Hosseini, S. A., Mesgari, E., Chobeh, S. 2017. Hydrologic Models. Azarkelk Publications, Zanjan, Iran.
7. Goudarzi, M., Salahi, B., Hoseini, A. (2015). Study on Effects of Climate Changes on Surface Runoff Changes Case Study: Urmia Lake Basin. Iranian journal of Ecohydrology, 2(2), 175-189.
8. Hosseini, S.A.., Salahi, B., Goudarzi, M. 2015. Study of trend in annual temperature and precipitation changes in the last half century in the Urmia Lake watershed. First International Congress on Earth, Space and Clean Energy, University of Mohaghegh Ardabili, 9 p.
9. Hosseinzadeh Talaei, P., Tabari, H., Maroufi, S (2009), Comparison of parametric and nonparametric methods in studying the trend of monthly, seasonal and annual changes in river discharge and rainfall in the Gamasyab watershed, 8th International Seminar on River Engineering, Shahid Chamran University of Ahvaz, 9 p.
10. Kateb, F., Mostafazadeh, R. (2019). Study of trends in discharge and sediment changes using the Mann-Kendall test in the Nir basin, Ardabil province, First International Conference and Fourth National Conference on Protection of Natural Resources and Environment, Ardabil.
11. Kendall, M.G. (1975). Rank Correlation Measures, Charles Griffin, London. 272p.
12. Khorshiddoust, A. M., Esfandeyari, F., Hosseini, S. A., & Dolatkhah, P. (2018). Estimate of the Aras River Basin Sediment through Artificial Neural Network (Case Study: Dareh Roud Sub basins). Journal of Geography and Planning, 22(65), 141-162.
13. Khoshraftar, R., & Mazini, F. (2011). Statistical analysis of discharge and sediment from the Gharesoo watershed (Golestan Province) [In Persian]. Geographical Space, 11(33), 101-121. SID. https://sid.ir/paper/91321/fa
14. Liu Z, Fagherazzi S, Liu X, Shao D, Miao C, Cai Y, Hou C, Liu Y, Li X and Cui B (2022) Long-term variations in water discharge and sediment load of the Pearl River Estuary: Implications for sustainable development of the Greater Bay Area. Front. Mar. Sci. 9:983517. doi: 10.3389/fmars.2022.983517 [DOI:10.3389/fmars.2022.983517]
15. Modrasi, F., Araghi nejad, Sh., Ebrahimi, K., Khaleghi, M. (2010), Regional study of climate change using statistical tests (case study: Gorganrood-Qarasu basin), Water and Soil Journal (Agricultural Sciences and Industries), 3: 476-489.
16. Sen, P.K (1968). Estimates of the regression coefficients based on Kendall's tau. Journal of the American Statistical Association, 63:1379-1389. [DOI:10.1080/01621459.1968.10480934]
17. Shaemi, A., Habibi-Nokhandan, M (2009), Global Warming and Bio-Ecological Consequences, First Edition, Ferdowsi University of Mashhad Publications. 216 p.
18. Tang J, Wang W, Cheng H, Jin H, Zhao, T, Xie Y, 2024. Changes in runoff and sediment discharge along with their driving factors in the Pearl River basin from 1961 to 2018, International Journal of Sediment Research, 39 (3): 386-400. [DOI:10.1016/j.ijsrc.2024.02.003]
19. Zahraei, A., Hosseini, S. A. (2020). Climate change and effect on water resource. Hawar publication, Ilam, Iran.
20. Zhang, X., Vincent, L.A., Hogg, W.D., Niitsoo, A (2000) Temperature and rainfall trends in Canada during the 20th century. Atmospheric Ocean, 38: 395-429. [DOI:10.1080/07055900.2000.9649654]
21. Zhang, Y., et al. (2019). Decadal changes in river runoff in response to climate variability. Water Research, 65(14), 69-98.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
