مجله پژوهش‌های فرسایش محیطی

تغییرپذیری عامل فرسایش¬پذیری خاک یا مقاومت خاک در برابر حرکت ذرات، از اجزاء مهم معادله جهانی فرسایش¬ خاک می-باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرپذیری مکانی عامل فرسایش¬پذیری خاک در بخشی از حوزه آبخیز دوراهان در شهرستان بروجن از استان چهارمحال و بختیاری انجام شد. برای تهیه نقشه¬های لازم، نمونه¬برداری به صورت شبکه نظام¬بند در 58 نقطه و از عمق 0 تا 30 سانتیمتری سطح خاک صورت گرفت. ساختمان خاک، درصد مواد آلی، نفوذپذیری، درصد ماسه درشت، درصد ماسه خیلی ریز و سیلت اندازه¬گیری شد. تغییرپذیری مکانی عامل فرسایش¬پذیری خاک با استفاده از تغییرنما و نسبت واریانس اثر قطعه¬ای به واریانس کل مورد بررسی قرار گرفت و برای تهیه نقشه پهنه¬بندی عامل فرسایش¬پذیری از روش-های مختلف درون¬یابی از جمله کریجینگ ساده، کریجینگ معمولی و وزن¬دهی عکس فاصله استفاده شد. اعتبار نقشه¬ها با کاربرد شاخص¬های آماری خطا ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که شاخص فرسایش¬پذیری خاک در کل حوزه آبخیز بین 0661/0- 0148/0 تن¬ساعت بر مگاژول میلی¬متر متغیر است. تغییرپذیری حوزه آبخیز از نظر شاخص فرسایش¬پذیری در گروه متوسط قرار دارد. بهترین مدل برازش داده شده برای شاخص فرسایش¬پذیری در روش کریجینگ معمولی، گوسی و در روش کریجینگ ساده، مدل دایره¬¬ای می¬باشد. روش¬ کریجینگ معمولی با مدل کروی با 01020/0RMSE=، بهترین برآورد و مناسب¬ترین روش از بین سایر روش¬های میان¬یابی می¬باشد. نقشه¬ی پهنه¬بندی شاخص فرسایش¬پذیری خاک نشان داد که بخش شرقی حوزه آبخیز حساسیت بالاتری به فرسایش دارد و در سمت غرب حوزه آبخیز به دلیل رخساره¬های کوهستانی دارای کم¬ترین مقدار بوده است. این امر بیشتر به¬دلیل کاهش نفوذپذیری خاک، افزایش میزان سیلت، کمتر بودن مقدار رس و همچنین وجود سازندهای حساس به فرسایش می¬باشد. البته تأثیر عوامل بیرونی از جمله چرای مفرط دام در مراتع و تخریب پوشش گیاهی را نیز نباید نادیده گرفت. 

واژه‌های کلیدی: حوزه آبخیز دوراهان، فرسایش خاک، کریجینگ، معکوس فاصله، .USLE

     

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

---

---