پاییز 1405
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
ارزیابی توان ترسیب کربن مراتع تحت کشت Atriplex canescens در یک بازه زمانی پانزده ساله در نودهک قزوین
گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج ، hjoneidi@ut.ac.ir
چکیده: (17 مشاهده)
با توجه به اثرات منفی فعالیت‌های انسانی بر ظرفیت ترسیب مراتع، اجرای طرح‌های احیایی نظیر بوته‌کاری با گونه‌های مقاوم مانند Atriplex canescens می‌تواند موجب افزایش ذخایر کربن در خاک و زیست‌توده شود. منطقه نودهک قزوین به‌عنوان یکی از عرصه‌های اجرای این طرح، به‌دلیل شرایط اقلیمی خاص و سابقه طولانی بوته‌کاری، برای این پژوهش انتخاب شد. با توجه به این‌که عرصه ذکر شده در سال 1388 توسط محققین دیگر مورد اندازه‌گیری قرارگرفته است، پژوهش حاضر با هدف پایش میان‌مدت تغییرات ذخایرکربن آلی خاک و زیست‌توده انجام شد. در این راستا، با تکرار اندازه‌گیری‌ها پس از گذشت بازه زمانی 15 ساله، تغییرات ذخایر کربن(ترسیب کربن) در عرصه‌های بوته‌کاری‌شده در مقایسه با مرتع طبیعی بررسی شد. نمونه‌برداری از خاک و گیاه در دو تیمار شامل منطقه آتریپلکس‌کاری شده و مرتع شاهد صورت گرفت. در هر تیمار تراکم پایه‌ها، وزن زیتوده هوایی و زیرزمینی به روش اندازه‌گیری مستقیم محاسبه شد. نمونه‌برداری خاک از دو عمق (۰–۳۰ و ۳۰–50 سانتی‌متر) انجام شد و پارامترهایی نظیر بافت، وزن مخصوص ظاهری و میزان کربن آلی مورد بررسی قرار گرفت. برای تحلیل داده‌ها از آزمون t استیودنت مستقل با نرم‌افزار SPSS استفاده شد. مقدار کل کربن آلی خاک در منطقه آتریپلکس‌کاری‌شده ۴۶٫۰۷ تن در هکتار و در مرتع شاهد ۳۱٫۱۵ کیلوگرم در هکتار بود که نشان‌دهنده افزایش ۴۸ درصدی است. ذخایر کربن در زیست‌توده هوایی در منطقه آتریپلکس‌کاری‌شده ۲٫۸ برابر بیشتر از مرتع شاهد بود و وزن کربن ذخیره‌شده در زیست‌توده ریشه‌ها در منطقه تحت کشت آتریپلکس نیز ۷۷ درصد بیشتر از مرتع شاهد برآورد شد. در مجموع، میزان ذخیره کل کربن آلی در تیمار آتریپلکس‌کاری‌شده ۴۷٫۳۶ تن در هکتار و در مرتع شاهد ۳۱٫۸۵ تن در هکتار محاسبه شد. مقایسه نتایج در دو مقطع زمانی (۱۳۸۸ و ۱۴۰۳) نشان داد که در کل پروفیل خاک، تیمار آتریپلکس طی دوره ۱۵ ساله افزایش ۲۶٫۲۷ درصدی داشته است، در حالی که مرتع شاهد کاهش ۴٫۴۱ درصدی را نشان داد. در بخش زیست‌توده کل گیاهی، کاهش در تیمار آتریپلکس ۱۹٫۷۶ درصد و در مرتع شاهد ۳۴٫۷ درصد بود. در نهایت، ترسیب کل کربن (خاک + گیاه) در تیمار آتریپلکس با رشد ۱۴ درصدی از ۴۱٫۶ به ۴۷٫۳ تن در هکتار رسید، در حالی که مرتع شاهد تغییر محسوسی نشان نداد.کشت آتریپلکس در دوره ۱۵ ساله با بهبود ویژگی‌های زیستی خاک، توسعه ریشه و افزایش لاشبرگ و تاج‌پوشش، با افزایش ترسیب کربن همبستگی مثبت دارد. خاک با سهم بیش از ۹۷ درصد، مهم‌ترین مخزن کربن محسوب می‌شود. گونه‌های مقاوم مانند آتریپلکس به‌دلیل تحمل به خشکی و شوری، زیست‌توده بالا و ریشه عمیق، در افزایش ذخایر کربن مؤثرند و بوته‌کاری آن در مناطق خشک راهکاری مؤثر برای مقابله با تغییر اقلیم، بهبود کیفیت خاک و پایداری آن است.
نوع مطالعه: مستخرج از پایان‌نامه / رساله / طرح پژوهشی |
موضوع مقاله:
مدیریت و کنترل اثرات فرسایش محیطی
دریافت: 1404/12/5
دریافت: 1404/12/5
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
