سال 16، شماره 2 - ( تابستان 1405 )
جلد 16 شماره 2 صفحات 95-72 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbarzadeh P, Akbarzadeh M. Evaluation of the Economic, Social, and Environmental Impacts of Participatory Haloxylon Planting in Desertification Control (Case Study: Hosseinabad Kordha Village, Aradan County). E.E.R. 2026; 16 (2) :72-95
URL: http://magazine.hormozgan.ac.ir/article-1-918-fa.html
URL: http://magazine.hormozgan.ac.ir/article-1-918-fa.html
اکبرزاده پیمان، اکبرزاده مهران. ارزیابی اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تاغکاریهای مشارکتی در کنترل بیابانزایی (مطالعه موردی: حسینآباد کردها، شهرستان آرادان). پژوهش هاي فرسايش محيطي. 1405; 16 (2) :72-95
گروه جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران. ، akbarzadeh1369@gmail.com
چکیده: (663 مشاهده)
بیابانزایی یکی از چالشهای اصلی مناطق خشک و نیمهخشک ایران است که پیامدهای گسترده زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تاغکاری مشارکتی در کنترل بیابانزایی، روستای حسینآباد کردها (شهرستان آرادان، استان سمنان) را بهعنوان مطالعه موردی انتخاب کرد. جامعه آماری شامل ساکنان روستا (۱۳۰۳ نفر) بود و حجم نمونه با فرمول کوکران ۲۹۷ نفر تعیین شد. دادهها با پرسشنامه محقق ساخته ۳۶ گویهای (۱۲ گویه برای هر مؤلفه) و طیف لیکرت پنجگزینهای جمعآوری و با روشهای آمار توصیفی، تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، مدل معادلات ساختاری (SEM) و تحلیل خوشهای سلسلهمراتبی تحلیل گردید. نتایج نشان داد که مؤلفه زیستمحیطی با میانگین 30/4 بالاترین رضایت را کسب کرده و پروژه در تثبیت ماسههای روان، کاهش فرسایش بادی، کنترل گرد و غبار و افزایش پوشش گیاهی بسیار موفق بوده است. مؤلفه اجتماعی با میانگین 67/3 در سطح، زیاد قرار گرفت و اثرات مثبتی مانند تقویت انسجام محلی و کاهش مهاجرت داشت، اما ضعف در مشارکت واقعی تصمیمگیری مشهود بود. مؤلفه اقتصادی با میانگین 13/3 پایینترین امتیاز را داشت و علیرغم تأمین علوفه پایدار، در ایجاد اشتغال جدید و افزایش درآمد خانوار ضعیف عمل کرد. مدل SEM قویترین اثر مستقیم زیستمحیطی را بر رضایت کلی ساکنان (48/0= β) نشان داد و تحلیل خوشهای سه گروه نگرشی (مثبتنگر 8/49 درصد، متوسط 33 درصد و منتقد اقتصادی 2/17 درصد) را شناسایی کرد. در نهایت، تاغکاری مشارکتی حسینآباد کردها الگویی موفق در کنترل بیابانزایی است، اما برای دستیابی به توسعه پایدار جامع، نیازمند تقویت زنجیره ارزش اقتصادی، بازاریابی محصولات و افزایش مشارکت واقعی جامعه در تصمیمگیری است. این الگو میتواند بهعنوان پایلوت ملی ترویج شود.
واژههای کلیدی: مشارکت مردمی، پایداری اکولوژیک، توسعه اقتصادی روستایی، احیای اراضی خشک، مدلسازی ساختاری.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مدیریت و کنترل اثرات فرسایش محیطی
دریافت: 1404/9/22 | انتشار: 1405/5/25
دریافت: 1404/9/22 | انتشار: 1405/5/25
فهرست منابع
1. Akbarzadeh, P. ., nikoo, S., & Akbarzadeh, M. (2025). Investigating Spatial and Temporal Changes in Vegetation via Remote Sensing Indicators and Revealing Their Trends in The Central Desert of Iran. Applied Environmental Research, 47(3). [DOI:10.35762/AER.2025024]
2. Akbarzadeh, P., Kaboli, S. H., & Rajabi, M. R. (2019). The role of local community empowerment in sustainable natural resource management (Case study: Ramheh region, Aradan). Journal of New Attitudes in Human Geography, 12(1), 573-594. https://sid.ir/paper/523835/fa
3. Akbarzadeh,P. , Shadman,H. , salahimoghadam,N. , shabani,N. , Akbarzadeh,M. and aghajanloo,F. (2025). The Role of Desert-Adapted Plants in Socio-Economic Development of Local Communities (Case Study: Southern Regions of Semnan and Sorkheh Cities). Management of Natural Ecosystems, 3(4), 62-75. doi: 10.22034/emj.2025.723745
4. Akbarzadeh,P. and Nikoo,S. (2021). Investigating the socio-economic effects of joint natural resources and watershed management projects (Case study of Arted village, Mahdishahr County, Semnan province). Extension and Development of Watershed Management, 9(34), 68-78.
5. Alikhanova, S., & Bull, J. W. (2023). Review of nature-based solutions in dryland ecosystems: The Aral Sea case study. Environmental Management, 72(3), 457-472. [DOI:10.1007/s00267-023-01822-z]
6. Amiraslani, F., & Zehtabian, G. R. (2006). Small scale forestry and rural development: The intersection of ecosystems, economics and society - People oriented activities in expansion of forest plantations for the local benefits. Case study: A pilot project in eastern part of Iran. In Proceedings of the IUFRO 3.08 Conference on Small scale Forestry and Rural Development (pp. …). Galway-Mayo Institute of Technology. Retrieved fromhttps://www.coford.ie/media/coford/content/publications/projectreports/small-scaleforestryconference/Amiraslani.pdf coford.ie+1
7. Arokh, M., Nikbakhat, R., Dehghani, R., Rabbani, D., Miranzadeh, M. B., & Moosavi, G. A. (2021). Investigating the environmental status of Haloxylon plantations in Aran va Bidgol deserts (Isfahan-Iran). International Archives of Health Sciences, 8(1), 31-36. [DOI:10.4103/iahs.iahs_87_20]
8. Behnke, R. (Ed.). (2008). The Socio-Economic Causes and Consequences of Desertification in Central Asia. NATO Science for Peace and Security Series C: Environmental Security. Springer. [DOI:10.1007/978-1-4020-8544-4]
9. Behnke, R. (Ed.). (2008). The socio-economic causes and consequences of desertification in Central Asia. Springer. [DOI:10.1007/978-1-4020-8544-4]
10. Cao, S., Tian, T., Chen, L., Dong, X., Yu, X., & Wang, G. (2010). Damage caused to the environment by reforestation policies in arid and semi-arid areas of China. Ambio, 39(4), 279-283. [DOI:10.1007/s13280-010-0038-z]
11. Emadodin, I., Reinsch, T., & Taube, F. (2019). Drought and desertification in Iran. Hydrology, 6(3), Article 66. [DOI:10.3390/hydrology6030066]
12. Li, Y., Jiang, L., Yuan, H., Li, E., & Yang, X. (2024). The impact of artificial afforestation on the soil microbial community and function in desertified areas of NW China. Forests, 15(7), Article 1140. [DOI:10.3390/f15071140]
13. Loni, A., Radnezhad, H., Martynova-Van, K. A., Hassanvand, A., Sadeghi, M., & Zaremanesh, H. (2023). The role of Haloxylon plantations in improving carbon sequestration potential of sand dunes of Iran. Environmental Monitoring and Assessment, 195(5), Article 614. [DOI:10.1007/s10661-023-11185-4]
14. Mohammdai Talajimi, M., Nikoo, S., & Akbarzadeh, P. (2024). Investigating Desertification and its Effects on the Living Conditions of Farmers (Case Study: Agricultural Lands Around the City Of Sorkheh). Geography and Environmental Sustainability, 14(4), 21-37. doi: 10.22126/ges.2024.10919.2774
15. Ningxia University. (2011, September 18). World Bank Loan Project: Ningxia Desertification Control and Ecological Protection Project - Social Assessment Report. Yinchuan, China. World Bank. https://documents1.worldbank.org/curated/en/128991468019459975/pdf/IPP5390IPP0P120ct0Assessment0Report.pdf
16. North-East Asian Subregional Programme for Environmental Cooperation. (2012). Combating desertification in North-East Asia (NEASPEC Working Paper). United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP). https://www.neaspec.org/sites/default/files/Combatting_Desertification_In_NEA.pdf
17. Petersen, M., Bergmann, C., Roden, P., & Nüsser, M. (2021). Contextualizing land-use and land-cover change with local knowledge: A case study from Pokot Central, Kenya. Land Degradation & Development, 32(13), 3818-3832. [DOI:10.1002/ldr.3961]
18. Reisman-Berman, O., Keasar, T., & Tel-Zur, N. (2019). Native and non-native species for dryland afforestation: Bridging ecosystem integrity and livelihood support. Annals of Forest Science, 76, Article 114. [DOI:10.1007/s13595-019-0896-z]
19. Reynolds, J. F., Stafford Smith, D. M., Lambin, E. F., Turner, B. L., II, Mortimore, M., Batterbury, S. P. J., Downing, T. E., Dowlatabadi, H., Fernández, R. J., Herrick, J. E., Huber-Sannwald, E., Jiang, H., Leemans, R., Lynam, T., Maestre, F. T., Ayarza, M., & Walker, B. (2007 May 2007). Global desertification: Building a science for dryland development. Science, 316(5826), 847-851. [DOI:10.1126/science.1131634]
20. Rajabi, M. and Akbarzadeh, P. (2018). Investigating the Role of Local Community Empowerment in Sustainable Natural Resource Management Using Spearman Correlation Test and Bivariate Linear Regression (Case Study: Rameh Watershed, Aradan County, Semnan Province). Proceedings of the Third National Conference on Soil Conservation and Watershed Management with the Theme of Monitoring, Evaluation and Management of Watershed Resources, Tehran, Iran. Available at: https://civilica.com/doc/908266
21. Stavi, I., Islam, K. R., Rahman, M. A., Gusarov, Y., Laham, J., Comay, O., Basson, U., Xu, C., Xu, Z., & Argaman, E. (2023). Unexpected consequences of afforestation in degraded drylands: Divergent impacts on soil and vegetation. Journal of Environmental Management, 345, Article 118703. [DOI:10.1016/j.jenvman.2023.118703]
22. Taleshi, Mostafa, Participatory Planning Approach for Sustainability of the Desert Regions Forest Planting in the North East of Iran, Sarayan (September 30, 2015). OIDA International Journal of Sustainable Development, Vol. 08, No. 09, pp. 39-42, 2015, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2695482
23. UNDP CBA Programme. (2011). Final grantee project evaluation / site visit report: CBA pilot project‑PIMS 3508. Adaptation to the growing climate aridization through the climatically sustainable pastoral management arrangements. Almaty, Kazakhstan: UNDP. PDF available by author / [URL to repository].
24. United Nations Convention to Combat Desertification (UNCCD). (2024). Global land outlook: Second edition. https://www.unccd.int/resources/publications/global-land-outlook-2nd-edition
25. Xiao, Y., Xiao, Q., & Sun, X. (2020). Ecological risks arising from the impact of large-scale afforestation on the regional water supply balance in Southwest China. Scientific Reports, 10, Article 4150. [DOI:10.1038/s41598-020-61100-0]
26. Zhu, H., Du, M., & Yin, X. (2023). Oasification in arid and semi-arid regions of China: New changes and re-examination. Sustainability, 15(4), Article 3335. [DOI:10.3390/su15043335]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
